« Powrót

Rozdział 17. Imprezy branżowe w Polsce - rynek wydawniczy.



Nie jest tajemnicą, że branża wydawnicza w Polsce zostaje w ostatnich latach zmuszona do coraz to kolejnych zmian w poszukiwaniu czytelników. Badania prowadzone przez Bibliotekę Narodową pokazują, że grupa określana przez autorów badania jako „rzeczywiści czytelnicy” – a więc ci respondenci, którzy w ciągu roku przeczytali siedem lub więcej książek – stanowiła w 2012 roku około 11% społeczeństwa (dla porównania w dekadzie 1994-2004 odsetek ten wahał się pomiędzy 22 a 24%). Przynajmniej jednokrotny kontakt z książką (wliczając w to poradniki, słowniki, książki kucharskie, albumy i książki w formie elektronicznej) zadeklarowało 39% respondentów [1] . Spadek czytelnictwa jest wyzwaniem dla branży. Jak dotąd korzystają na tym głównie duże, komercyjne wydawnictwa, dysponujące własnymi kanałami dystrybucji, jak na przykład powstała wskutek fuzji wydawnictw W.A.B., Wilga i Buchmann – Grupa Wydawnicza Foksal, która jest współwłaścicielem sieci Empik. Bardziej niszowe wydawnictwa borykają się niestety z kłopotami finansowymi, prowadzącymi nawet do upadłości, jak w przypadku gdańskiego wydawnictwa Słowo/Obraz Terytoria [2] . Jednak wieszczenie ostatecznego krachu rynku wydawniczego czy też Śmierci książki [3] , o czym przekonuje Łukasz Gołębiewski, byłoby dużą przesadą, mając na uwadze nie tylko popularność rozreklamowanych światowych bestsellerów, ale również inne optymistyczne wieści, jak choćby rekordową, sześćdziesięciotysięczną frekwencję na tegorocznych Warszawskich Targach Książki. Poniżej znaleźć można zestawienie najciekawszych i najpopularniejszych wydarzeń związanych z rynkiem wydawniczym w Polsce.

Targi Książki w Warszawie.

Warszawskie Targi Książki są największą i najbardziej rozpoznawalną imprezą polskiej branży wydawniczej. Odbywają się cyklicznie w drugiej połowie maja, pierwsza edycja targów miała miejsce w 2010 roku. Tematyka imprezy obejmuje wszelkiego rodzaju wydawnictwa, wliczając w to literaturę (w tym literaturę dla dzieci i młodzieży), beletrystykę, książki naukowe i podręczniki, encyklopedie, książki artystyczne, komiksy, audiobooki i e-booki oraz gazety i czasopisma. WTK co roku przyciągają kilkadziesiąt tysięcy odwiedzających, a liczba ta stale rośnie (od niemal 28 000 podczas pierwszej edycji do ponad 60 tysięcy w 2013 roku). Portal księgarski www.ksiazka.net.pl z satysfakcją odnotował, że tegoroczna, IV edycja przyciągnęła ponad 60 000 osób, co wskazuje, że decyzja organizatorów, aby przenieść targi z Pałacu Kultury i Nauki, gdzie miały miejsce poprzednie edycje, na Stadion Narodowy, na którym dysponują oni ponad dwukrotnie większą powierzchnią, okazała się trafna. Na imprezie zaprezentowało się w tym roku 500 wystawców i 520 autorów pochodzących z 18 krajów. Organizatorem Warszawskich Targów Książki jest spółka Targi Książki, powstała z inicjatywy polskich wydawców, współpracująca z zajmującą się branżą targową spółką Murator EXPO, która jest zarazem organizatorem wykonawczym imprezy. Ich adresatem są różne grupy odbiorców, poczynając od osób pracujących w branży wydawniczej, a więc polskich i zagranicznych wydawców, księgarzy, poligrafów, bibliotekarzy i agentów literackich, przez tłumaczy, dziennikarzy i autorów, aż po „zwykłych” czytelników – dorosłych i dzieci. Zarówno profesjonaliści, jak i inni goście mogą uczestniczyć w rozmaitych imprezach towarzyszących targom, m.in. warsztatach i szkoleniach, spotkaniach dla wydawców i konferencjach (pełny program zeszłorocznych targów znaleźć można pod adresem http://www.targi-ksiazki.waw.pl/ostatnia-edycja/program/). WTK mają również specjalną ofertę zajęć, zabaw i spotkań adresowanych do dzieci i młodzieży oraz gwarantują darmowe wejście dla zorganizowanych grup szkolnych i zniżkowe bilety rodzinne (dwójka dorosłych i do trojga dzieci – za 18 zł). Bilety dla odwiedzających są stosunkowo tanie, kosztują od 5 (jednorazowy bilet ulgowy) do 20 zł (imienny karnet na całość targów). Ceny dla wystawców są bardziej zróżnicowane, w zależności od wielkości i wyposażenia stoiska. Najtańszy gotowy „pakiet” (powierzchnia, zabudowa, opłata rejestracyjna, wpis do katalogu itp.) kosztował w tym roku 1990 zł, choć koszt ten mógł być niższy, jeżeli wystawca decydował się na własną zabudowę. Obowiązkowa opłata rejestracyjna i opłata za wpis do katalogu wynosiły łącznie 490 zł. Za reklamę umieszczoną w katalogu imprezy trzeba było zapłacić w granicach 1400-5000 zł. Pełny cennik usług znaleźć można pod adresem: http://www.targi-ksiazki.waw.pl/dla-wystawcow33/oferta/.

Targi Książki w Krakowie i Festiwal Conrada.

Krakowskie Targi Książki są imprezą cieszącą się długą tradycją. Tegoroczna edycja, która odbędzie się w październiku, będzie już siedemnastą. Poprzednią odwiedziło ponad 34 000 osób, a zaprezentowało się na niej 560 wystawców i niemal 500 autorów. Podczas targów czytelnicy mogą uczestniczyć w spotkaniach z autorami, dla wystawców i gości branżowych organizatorzy stworzyli specjalny elektroniczny kalendarz spotkań, który po uprzedniej rejestracji umożliwia kontaktowanie się z innymi gośćmi lub wystawcami i indywidualne ustalanie terminów spotkań na stoiskach wydawców. W trakcie targów organizowane są cztery tzw. Salony: Salon Wydawców Szkół Wyższych, Salon Mediów Katolickich, Salon Nowych Mediów oraz Salon Małe Ojczyzny, w których odbywają się prezentacje, spotkania i dyskusje poświęcone poszczególnym dziedzinom wydawniczym oraz rozstrzygane są konkursy. Pośród nich można znaleźć ten na najlepszą książkę humanistyczną i podręcznik akademicki, na najlepszy portal internetowy poświęcony książce z nagrodą „Papierowego Ekranu”, w końcu konkurs wydawców należących do Polskiej Izby Książki „PIK-owy Laur” za działania promujące czytelnictwo. Bilety dla odwiedzających targi kosztują w granicach 5-7 zł za jednorazowe wejście i 17 zł za karnet na cztery dni. Goście pracujący w branży wydawniczej nie płacą za wstęp, muszą się jedynie zarejestrować. Ceny za stoisko na tegorocznych targach zaczynają się od 1650 zł, a kończą na 7300, podobnie jak w przypadku Warszawskich Targów Książki wystawcy mogą również wykupić samą przestrzeń wystawienniczą. Obowiązkowa, bezzwrotna opłata rejestracyjna wynosi 410 zł, (formularz zgłoszeniowy wraz z pełnym cennikiem można znaleźć tu: http://www.targi.krakow.pl/users/media/b_sikora/Zgloszenie_udzialu_17Targi_Ksiazki_w_Krakowie.pdf). Od 2009 roku targom towarzyszy Festiwal Conrada, współorganizowany przez miasto Kraków. Festiwal jest międzynarodowym wydarzeniem, mającym przybliżyć polskiemu czytelnikowi twórczość literacką z różnych kultur poprzez warsztaty, spotkania autorskie z gośćmi z całego świata oraz inne towarzyszące im wydarzenia kulturalne.

Targi Książki dla Dzieci w Krakowie.

Od 2010 roku w Krakowie odbywają się również targi dedykowane wyłącznie książkom dla dzieci. Choć grono adresatów jest węższe, a sama impreza ma dosyć krótką tradycję, tegoroczną edycję, która odbyła się na początku czerwca, odwiedziło 10 000 zwiedzających, a swoje stoiska zaprezentowało ponad stu wystawców. Wstęp na Targi Książki dla Dzieci jest wolny, dorosłych obowiązuje jedynie rejestracja, którą można dokonać na miejscu lub też wcześniej, za pośrednictwem Internetu. Dla młodych gości przygotowano bardzo bogaty program warsztatów, zabaw, spotkań i lekcji, a także konkursy i pokazy filmów w festiwalowym kinie. Wśród wystawców, poza wydawcami literatury, znajdują się również firmy specjalizujące się w grach planszowych, które można na miejscu testować. Opłaty, jakie musieli ponieść wystawiający, były niższe, niż w przypadku poprzednich wydarzeń: obowiązkowa opłata rejestracyjna wynosiła 300 zł., a cena gotowego stoiska wahała się między 1620 złotymi (mniejsze stoisko rezerwowane do końca marca), a 2200 zł (większe stoisko rezerwowane później). W ramach Targów Książki dla Dzieci nie jest wydawany papierowy katalog, firmy są jedynie rejestrowane w katalogu on-line, dostępnym na stronie internetowej wydarzenia.

Międzynarodowy Festiwal Kryminału.

W październiku 2013 r. we Wrocławiu odbył się już po raz dziesiąty Międzynarodowy Festiwal Kryminału. Rosnąca popularność tego gatunku, również książek autorstwa naszych rodzimych pisarzy (średni nakład polskiej powieści kryminalnej to 4000-6000 kopii, najpopularniejsi pisarze sprzedają nawet kilkadziesiąt tysięcy egzemplarzy [4] ) sprawia, że impreza ta również cieszy się coraz większym powodzeniem. Festiwal tym różni się od targów książki, że jego głównym elementem są spotkania z zaproszonymi gośćmi z Polski i zagranicy (w zeszłym roku byli to między innymi autorzy poczytnych kryminałów skandynawskich), wykłady, dyskusje czy warsztaty literackie z autorami, przeznaczone są dla laureatów corocznego konkursu na opowiadanie kryminalne. W trakcie festiwalu wręczana jest również Nagroda Wielkiego Kalibru dla najlepszej polskiej pozycji kryminalnej w danym roku.

Międzynarodowy Festiwal Opowiadania.

Wrocław, jak na Europejską Stolicę Kultury 2016 przystało, jest gospodarzem wielu imprez, w tym także Międzynarodowego Festiwalu Opowiadania. Październikowa inicjatywa Towarzystwa Aktywnej Komunikacji jest, jak zapewniają organizatorzy, jedyną taką imprezą w Polsce. Gośćmi ostatniej edycji byli twórcy krótkich form z trzydziestu krajów, zarówno obiecujący debiutanci, jak i uznani autorzy (Etgar Keret, Wiktor Jerofiejew, Sarah Hall). Podczas Festiwalu odbywają się warsztaty literackie, w których biorą udział laureaci i wyróżnieni w corocznym konkursie na najlepsze opowiadanie. Ponadto w ramach festiwalu ogłaszany jest również konkurs na najlepszy przekład literacki. Formuła obu konkursów jest otwarta: może w nich uczestniczyć każdy, kto w odpowiednim terminie prześle na adres mailowy organizatorów autorskie opowiadanie (nie dłuższe niż 10 stron maszynopisu) na obowiązujący w danym roku temat lub też przekład otrzymanego wcześniej tekstu. Udział w konkursie wiąże się w przekazaniem praw majątkowych do opowiadania lub przekładu na rzecz Towarzystwa Aktywnej Organizacji. W 2013 nagroda dla autora najlepszego tekstu wynosiła 3000 zł, a dla autora przekładu – 1000 zł.

Międzynarodowy Festiwal Komiksu i Gier w Łodzi.

Największy tego typu festiwal w Europie Środkowo-Wschodniej odbywa się co roku w październiku i przyciąga kilka tysięcy odwiedzających z Polski i innych krajów. Festiwal istnieje od 1991 roku –edycja 2013, która odbyła się między 4 a 6 października, była zatem już 24. Od 2009 roku został on poszerzony o strefę gier komputerowych, jednak jego głównym tematem pozostaje ciągle komiks: w trakcie festiwalu mają miejsce spotkania ze scenarzystami, rysownikami i wydawcami, wystawy, warsztaty oraz poświęcone komiksowi sympozjum. MFKiG organizuje również otwarty dla wszystkich konkurs na krótką formę komiksową (maksymalna objętość do 8 plansz w technice rysunku, malarstwa, grafiki komputerowej i fotografii). Wpisowe dla uczestników wynosi 30 zł, ale każdemu, kto weźmie udział w konkursie przysługuje darmowe wejście na wszystkie imprezy w ramach MFKiG. Autorzy prac umieszczonych w katalogu dostają również jego egzemplarz. Zwycięzcy otrzymają kolejno: 5000 zł za Grand Prix, 4000 zł za pierwsze miejsce, 3000 zł za drugie, 2000 zł za trzecie oraz trzy wyróżnienia po 1000 zł. Pełen regulamin konkursu znaleźć można na stronie internetowej [5] . Ponadto od 2006 roku w ramach projektu „City Stories” w międzynarodowych zespołach powstają komiksy o Łodzi, które następnie wydawane są w dwujęzycznym katalogu. W ramach festiwalu pojawia się również strefa targowa, gdzie można kupić nowości wydawnicze, ale też klasyczne komiksy. Ceny stoisk oraz biletów na festiwal będą dostępne wkrótce, na stronie internetowej przedsięwzięcia. W poprzednich latach ceny biletów wahały się od 8 do 15 zł, za stoisko trzeba był zapłacić 50 zł za m2 powierzchni na dwa dni (lub 50 zł za sobotę i 30 zł za niedzielę, za wynajęcie miejsca o podobnej powierzchni).

Gdańskie Spotkania Tłumaczy Literatury.

Między 25 a 27 kwietnia 2013 w Gdańsku odbyły się pierwsze Gdańskie Spotkania Tłumaczy Literatury „Odnalezione w tłumaczeniu”. W przeciwieństwie do organizowanego przez Państwowy Instytut Książki w Krakowie Kongresu Tłumaczy Literatury Polskiej, gdańska impreza ma otwarty charakter. Wstęp na wszystkie wydarzenia w ramach GSTL (dyskusje, spotkania z autorami, warsztaty dla dorosłych oraz młodzieży) jest bezpłatny, choć, warunkiem uczestnictwa w warsztatach jest wcześniejsza rejestracja.

Inne imprezy związane z rynkiem wydawniczym w Polsce.

Targi Książek dla Dzieci i Młodzieży w Poznaniu – luty/marzec (http://www.targiksiazki.pl).
Targi Książki „Na Pograniczu Kultur” w Białymstoku – kwiecień (http://www.fundacja-sasiedzi.org.pl/targi-ksiki.html).
Nadmorski Plener Czytelniczy w Gdyni – sierpień (http://www.muratorexpo.pl/index.php?navi=002,001,022).
Targi Książki w Katowicach – wrzesień (http://exposilesia.pl/targiksiazki).
Wrocławskie Promocje Dobrych Książek – grudzień (www.wpdk.pl).
Europejski Port Literacki Wrocław – kwiecień (http://portliteracki.pl).
Big Book Festiwal – Warszawa, czerwiec (http://www.bigbookfestival.pl).
Rookie (jedyny w Polsce festiwal książki artystycznej) – Poznań, grudzień (http://r-o-o-k-i-e.com).
Przypisy
Bibliografia

Literatura:

1. R. Caves, Creative Industries. Contracts between Art and Commerce, Cambridge, Harvard University Press 2000.
2. Ł. Mamica, Wzornictwo przemysłowe jako sektor przemysłów kreatywnych, „Problemy rozwoju regionalnego", 244/2012.
3. M. Stefanowski, Wzornictwo w Polsce dzisiaj, Warszawa 2007, http://www.spfp.diz.pl/wzornictwodzisiaj.pdf, [odczyt z 16.08.2013].
4. A. Saj, Wzornictwo (design) wobec kreatywności i innowacji w gospodarce i edukacji, [w:] Kształtowanie zachowań innowacyjnych, przedsiębiorczych i twórczych w edukacji inżyniera, red. J. Skonieczny, Wrocław, Indygo Zair Media 2011.
5. O. Wainwright, What’s the point of architecture and design festivals?, The Guardian, http://www.theguardian.com/artanddesign/architecture-design-blog/2013/jun/21/architecture-design-festivals-biennales, [odczyt z 6.08.2013].
6. M. Korzeniowska-Marciniak, Międzynarodowy rynek dzieł sztuki, Universitas, Kraków 2001.
7. J. Michalski, The art market in Poland 1985-2005: Practice and Experience, Galeria Zderzak, Kraków-Berlin 2005.
8. O. Velthuis, Talking prices. Symbolic Meanings of Prices on the Market for Contemporary Art, Princeton 2007.
9. P. Watson, Dom aukcyjny Sotheby’s za zamkniętymi drzwiami, Warszawa 2002.
10. Rynek sztuki. Aspekty prawne, pod red. W. Kowalskiego i K. Zalasińskiej, Lex a Wolters Kluwer business, Poznań 2011.
11. Ekspert kontra dzieło sztuki. Rozpoznawanie falsyfikatów oraz fałszywych atrybucji w sztukach plastycznych, pod red. R. D. Spencera, Ośrodek Ochrony Zbiorów Publicznych, Warszawa 2009.
12. M. Raszewska, 30 x WST. Warszawskie Spotkania Teatralne 1965-2010, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Warszawa 2010.
13. Wątroba. Słownik polskiego teatru po 1997 roku, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2010.
14. A. Bobran, Oldschool Computer Party 2011, http://tektura.wordpress.com/2011/10/07/oldschool-computer-party-22-10-2011/, [odczyt:20.08.2013].
15. M. Kostarczuk, Poznań Game Arena wraca na MTP. Co zobaczą gracze?, http://www.gloswielkopolski.pl/artykul/679935,poznan-game-arena-powraca-na-mtp-co-zobacza-gracze-zdjecia,id,t.html?cookie=1, [odczyt 20.08.2013].
16. P. Pustkowiak, Raport Wprost o rynku wydawniczym, http://www.wprost.pl/ar/389934/Raport-Wprost-o-rynku-wydawniczym/?pg=0, [odczyt 20.08.2013].
17. A. Jakimiak, Pozornie przyswojone zjawiska, http://www.dwutygodnik.com/artykul/4660-pozornie-przyswojone-zjawiska.html [odczyt: 1.08.2013].
18. Ł. Gołębiewski, Śmierć książki. No Future Book, Biblioteka Analiz, Warszawa 2008.
19. G. Lossious, 5 Trade Publishing Trends to Watch For, http://publishingperspectives.com/2013/01/5-trade-publishing-trends-to-watch-for-in-2013/, [odczyt z 7.08.13].
20. D. Wójcicki, Targi też dla architektów, http://www.zawod-architekt.pl/artykuly/za0804_targi.html, [odczyt z 5.08.2013].

Strony internetowe:

1. http://katalog-design.pl/ – portal poświęcony wzornictwu, skupiający szeroką ofertę polskich designerów i biur projektowych. Czytelny katalog umożliwia łatwą nawigację wśród 14 kategorii, w których znajdują się, m.in. baby design, design koncepcyjny, opakowania, ale również blogi o designie, instytucje czy wydarzenia.

2. http://designitpoland.com/ – to jeden z kilku polskich portali poświęconych wzornictwu, w którym można znaleźć szczegółowe informacje na temat projektantów oraz nadchodzących wydarzeń, takich jak festiwale czy konkursy.

3. http://www.thedesigntrust.co.uk/ – strona w języku angielskim dla designerów prowadzących własną działalność biznesową. Niezwykle bogate źródło praktycznych informacji wzbogaconych o rady ekspertów w tej dziedzinie. Strona podzielona jest na podkategorie, m.in. poświęcone strategii i planowaniu, finansom, marketingowi czy zarządzaniu.

4. http://designalive.pl/ – strona kwartalnika „Design Alive” przeznaczonego dla projektantów oraz wszystkich czytelników zainteresowanych designem. Bogate źródło informacji dla osób chcących pozostać na bieżąco z polskimi, jak i światowymi trendami.

5. http://www.iwp.com.pl/ – strona Instytutu Wzornictwa Przemysłowego, jednostki naukowo-badawczej zajmującej się wzornictwem i zarządzeniem wzornictwem (design management). Na stronie można znaleźć wyczerpujące informacje z zakresu projektów edukacyjnych organizowanych przez IWP, doradztwa oraz promocji designu.

6. http://www.cosmit.it/it/ – strona organizatora największych targów wzornictwa przemysłowego i sztuki użytkowej Salone Internazionale del Mobile oraz imprez towarzyszących. Znajdują się na niej wszelkie informacje dotyczące tego potężnego wydarzenia, jak również porady dotyczące poruszania się po mieście i zakwaterowania.

7. http://www.sohofactory.pl/ – strona internetowa warszawskiego kompleksu wystawowego, na której można znaleźć informacje dotyczące największych imprez stołecznego świata designu, jak Wawa Design Festiwal czy Creative Mixer.

8. http://www.targi-ksiazki.waw.pl - strona internetowa Targów Książki w Warszawie.

9. http://www.fashionweek.pl - oficjalna strona Tygodnia Mody w Łodzi z harmonogramem pokazów, opisem projektantów i imprez towarzyszących oraz linkiem do rejestracji.

10. http://www.conradfestival.pl/pl - strona internetowa Festiwalu Conrada zawierająca najnowsze informacje oraz program wydarzenia.

11. http://www.targi.krakow.pl/pl/strona-glowna/targi/3-targi-ksiazki-dla-dzieci/o-imprezie.html - strona internetowa krakowskich Targów Książki dla Dzieci.

12. http://festiwal.portalkryminalny.pl/ - strona dla polskich miłośników kryminałów zawierające informacje o Międzynarodowym Festiwalu Kryminału.

13. http://www.kochamantyki.pl/kalendarium/caloroczne-kalendarium-gield.html - dla tych, którzy planują odwiedzić polskie miasta i miasteczka w poszukiwaniu antyków, utworzono specjalne kalendarium z wyznaczeniem miejsc, czasu organizowania targowisk, a nierzadko także kontaktem z organizatorami.

14. http://komiksfestiwal.com - strona Międzynarodowego Festiwalu Komiksów i Gier w Łodzi.

15. http://odnalezionewtlumaczeniu.pl/ - strona internetowa Gdyńskich Spotkań Tłumaczy Literatury.

16. http://www.targimodypoznan.pl - oficjalna strona Targów Mody w Poznaniu.

17. http://www.hushwarsaw.com/ - strona targów HUSH WARSAW.

18. http://sciegi.com - strona Ściegów, wcześniejszego projektu organizatorek HUSH, prezentująca projektantów, którzy wzięli udział we wcześniejszych edycjach.

19. http://starybrowar5050.com/artandfashionfestival/aff7/3183 - strona Art&Fashion Festival w Poznaniu.

20. http://www.marktcom.de/ - zbiorcze informacje na temat targowisk w Niemczech odnajdziemy na przykład na stronie.