« Powrót

Rozdział 9. Polityka kulturalna w Polsce.



Działania związane z uporządkowaniem i wypracowaniem strategii kulturalnej w Polsce zaczęły się na początku tego wieku. Rezultatem pierwszych prac było stworzenie Narodowej Strategii ds. Kultury na lata 2004–2013. W 2005 r. uchwalono ustawę w sprawie kinematografii, czego efektem było powstanie Polskiego Instytutu Filmowego – organu koordynującego i wspierającego rozwój sektora filmowego w Polsce. Jednym z jego głównych narzędzi jest możliwość dofinansowania (od 50% do 90% wartości) filmu. Pomogło to nieco zdynamizować branżę filmową oraz przyczyniło się do powstania wielu koprodukcji.

Kolejnym ważnym wydarzeniem w najnowszej historii kultury był Kongres Kultury Polskiej, który jesienią 2009 r. odbył się w Krakowie. Wzięli w nim udział przedstawiciele uczelni wyższych, artyści oraz politycy, którzy debatowali na temat możliwości rozwoju polskiej kultury [1] . Pojawiły się głosy o potrzebie długofalowego podejścia do finansowania podmiotów kultury [2] . W czasie Kongresu Kultury Polskiej zderzyły się dwie wizje kultury. Jedna była projekcją artysty niezależnego od instytucji publicznych i prywatnych mecenasów. Z kolei druga odnosiła się do działań wokół współpracy z instytucjami państwowymi oraz prywatnymi sponsorami [3] . Innym postulatem było złagodzenie kulturalnej przepaści pomiędzy Polską metropolitalną a Polską prowincjonalną [4] .

Podczas kongresu minister kultury Bogdan Zdrojewski przedstawił program Polska 2030. W tym dokumencie rola kultury została przedstawiona dwojako: jako stymulowanie rozwoju oraz wypełnianie czasu wolnego po pracy. Dodatkowym efektem Kongresu Kultury Polskiej było utworzenie w następnym roku w Warszawie Instytutu Muzyki i Tańca. Mimo to uczestnicy wydarzenia nie docenili rozwoju kultury w trzecim sektorze (sektorze organizacji pozarządowych) [5] . Innym wreszcie, znaczącym efektem krakowskiego wydarzenia było zawiązanie się ogólnopolskiego ruchu Obywateli Kultury, którego celem (w ramach Paktu dla Kultury) jest walka o zapis mówiący o przeznaczaniu 1% budżetu państwa na kulturę [6] .

Kolejnym ważnym, tak dla Polski, jak i dla Europy, wydarzeniem w zakresie polityki kulturalnej był Europejski Kongres Kultury, który odbył się jesienią 2011 r. we Wrocławiu – mieście, które w 2016 r. będzie piastować tytuł Europejskiej Stolicy Kultury. Przedstawiciele środowisk kultury z Polski i zagranicy debatowali na temat znaczenia kultury we współczesnej Europie oraz digitalizacji dziedzictwa europejskiego [7] .

Nie mniej istotnym działaniem na rzecz uporządkowania sfery kultury w Polsce jest jej digitalizacja. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego uruchomiło specjalny program, z budżetem 80 mln zł, dedykowany tej sferze na lata 2011–2015. Proces digitalizacji kultury polskiej został powierzony Narodowemu Instytutowi Audiowizualnemu. Szacuje się, że do końca 2012 r. udało się przekształcić w postać cyfrową pół miliona obiektów: teledysków, filmów, koncertów. Blisko 400 tys. z nich ma być udostępnionych w Internecie. Ponadto NIA udało się stworzyć profesjonalne repozytorium cyfrowe dla materiałów w Filmotece Narodowej [8] .

W kontekście zagadnień polityki kulturalnej należy również traktować działania MKiDN w zakresie opracowania tzw. Foresightu przemysłów kultury i kreatywnych na lata 2014–2020. Jest to długofalowy projekt wspierający rozwój przemysłów kultury i kreatywnych w Polsce, nad którym ministerstwo pracuje od 2012 r. W ramach zbierania opinii społecznej odbyło się kilka spotkań konsultacyjnych w Warszawie [9] .

Działania w zakresie rozwijania i realizacji polityki kulturalnej zachodzą nie tylko na poziomie centralnym, ale także miejskim. Redakcja „Res Publiki Nowej” postanowiła się przyjrzeć działaniom polskich miast w tym obszarze. W połowie 2013 r. ukazał się raport DNA MIASTA: Miejskie polityki kulturalne, który wskazywał, że (oprócz kilku wyjątków) polskie samorządy traktują kulturę instrumentalnie, a nie strategicznie; że jest im potrzebna wyłącznie do działań wizerunkowych, promocyjnych oraz rozrywkowych. Okazało się, że bardzo mało polskich miast ma opracowaną strategię rozwoju kultury. Przeważająca część przebadanych samorządów realizuje politykę kulturalną „na wyczucie”.

Efektem tego raportu było powstanie, w ramach Narodowego Centrum Kultury, specjalnej komórki zajmującej się politykami kulturalnymi [10] .
Przypisy
Bibliografia

1. A. Janowska, Przemysły kreatywne - raz na wozie, raz pod wozem, http :// kulturasieliczy . pl / przemysly - kreatywne -% E 2%80%93- raz - na - wozie - raz - pod - wozem.
2. M. Niewęgłowski, Wiosna Przemysłów Kreatywnych, http :// www . businessandbeauty . pl / wiosna - przemyslow - kreatywnych /.
3. M. Niewęgłowski, Inwestycja i innowacja dla gospodarki, http://www.gf24.pl/13058/inwestycja-i-innowacja-dla-gospodarki.
4. R. Pawłowski, Fabryki kultury, http://wyborcza.pl/1,75475,9916643,Fabryki_kultury.html.
5. Analiza potencjału rozwojowego funkcji metropolitalnych obszarów aglomeracji miejskich województwa śląskiego, będących ośrodkami wzrostu gospodarczego województwa śląskiego w kontekście procesów zachodzących na regionalnym rynku pracy – kultura i przemysły kreatywne, Warszawa, Instytut Badań Strukturalnych 2012.
6. Analiza potencjalnych sektorów kreatywnych Mazowsza – wskazanie 5 najważniejszych sektorów/branż w aspekcie budowania inicjatyw klastrowych, Warszawa, Ageron Polska 2012.
7. Analiza potrzeb i rozwoju przemysłów kreatywnych, Warszawa, Ecorys 2009.
8. Znaczenie gospodarcze sektora kultury, Warszawa, IBS 2010.
9. Use Structural Funds for Cultural Projects, Brussels, European Parliament 2012.
10. Klastry w sektorach kreatywnych – motory rozwoju miast i regionów, Warszawa, PARP 2012.
11. Analiza potrzeb i rozwoju przemysłów kreatywnych, Warszawa, Ecorys Polska 2009.
12. European Agenda for Culture, Brussels, European Parlament 2012.
13. Partnerstwa kreatywne w Polsce, Warszawa, Fundacja Pro Cultura 2011.
14. Creative Economy – Report 2010, USA, ONZ 2010.

Strony internetowe:

1. http://creativeindustries.co/ – blog o przemysłach kreatywnych i roli kultury w gospodarce.
2. http://www.ecorys.pl – raporty na temat przemysłów kreatywnych.
3. http://kreatywni.arp.gda.pl/ – strona pomorskiego projektu Sieć Kreatywnego Biznesu.
4. http://kulturasieliczy.pl – strona kampanii promocyjnej projektu Narodowego Centrum Kultury.
5. http://www.obserwatoriumkultury.pl – strona jednostki badawczej Narodowego Centrum Kultury.
6. http://www.keanet.eu/ – strona belgijskiej firmy konsultingowej specjalizującej się w tematyce przemysłów kreatywnych i kultury.
7. http://www.crea-re.eu/ – strona międzynarodowego partnerstwa skupiająca ekspertów z zakresu przemysłów kreatywnych i kultury.
8. http://ec.europa.eu/culture/ – unijne źródło wiedzy na temat raportów i dokumentów dotyczących przemysłów kreatywnych i kultury.
9. http://www.culturalpolicies.net/ – internetowe źródło wiedzy na temat polityk kulturalnych poszczególnych państw europejskich.
10. http://www.creatives.waw.pl/ – serwis internetowy skupiający społeczność kreatywną Warszawy i całej Polski.
11. http://www.purpose.com.pl/ – internetowy magazyn podejmujący tematykę znaczenia kultury i przemysłów kreatywnych.
12. http://creativepoland.eu – strona ogólnopolskiego projektu upowszechniającego wiedzę na temat przemysłów kreatywnych.
13. http://www.zamekcieszyn.pl/ – strona czołowego ośrodka myśli projektowej w Polsce.
14. http://www.e-c-c-e.de/ – strona Centrum Przemysłów Kreatywnych w Zagłębiu Ruhry.
15. http://www.howtogrow.eu/ – strona unijnej platformy internetowej wspierającej przemysły kreatywne.
16. http://www.artscouncil.org.uk/ – strona brytyjskiej instytucji państwowej zajmującej się wspieraniem szeroko pojętej kultury na wielu płaszczyznach.
17. http://creativeboom.co.uk/ – anglojęzyczny blog na temat realiów działalności przemysłów kreatywnych w Wielkiej Brytanii.
18. http://www.creativeengland.co.uk/ – strona angielskiej agencji rządowej wspierającej rozwój projektów filmowych, telewizyjnych oraz z obszaru elektronicznej rozrywki.
19. http://www.creativebusinesscup.com/ – strona globalnego konkursu kreatywnych start-upów.
20. http://creativecities.britishcouncil.org/ – podstrona British Council na temat przemysłów kreatywnych.
21. http://www.eccia.eu/ – strona The European Cultural and Creative Industries Alliance – instytucji zrzeszających krajowe organizacje związane z przemysłami kreatywnymi.
22. http://www.kreatywna.lodz.pl/ – portal internetowy o przemysłach kreatywnych w Łodzi.
23. http://www.kulturwirtschaft.de/ – anglojęzyczny blog o niemieckich przemysłach kreatywnych i kulturze.
24. http://www.obywatelekultury.org/ – strona oddolnego ruchu Obywatele Kultury, który walczy o 1% z budżetu państwa na cele kulturalne (w tym na edukację kulturalną).
25. http://www.creative-city-berlin.de/en/ – portal internetowy o społeczności kreatywnej Berlina.