« Powrót

Rozdział 1. Finansowanie przez banki komercyjne.



Finansowanie dłużne przez instytucje finansowe odgrywa w rozwiniętych gospodarkach rynkowych istotną rolę dla kształtowania aktywności gospodarczej. Rola ta jest wyjątkowo duża w obszarach, gdzie nie wykształcił się jeszcze aktywny rynek obligacji korporacyjnych. Szczególnie ważną funkcję pełnią przy tym banki komercyjne.

Kredyt jest zwykle najlepiej rozpoznawalną i najbardziej rozpowszechnioną formą pozyskiwania finansowania przez obywateli i podmioty gospodarcze. Jego wysoka dostępność i względnie przejrzyste zasady zastosowania sprawiają, że cieszy się dużym powodzeniem. W przypadku firm wpływa na to również ich skłonność do maksymalizacji zwrotu z kapitału własnego, która często jest osiągana przez zastosowanie tzw. dźwigni finansowej w postaci finansowania dłużnego, w tym kredytu. Finansowanie dłużne służy do wzmocnienia działalności inwestycyjnej firmy poprzez zwolnienie części własnych środków firmy i przeznaczenie ich na realizację nowego przedsięwzięcia.

Finansowanie dłużne w postaci kredytu nie jest udzielane przez banki bezwarunkowo – wymaga posiadania przez kredytobiorcę odpowiedniej do wnioskowanego poziomu zadłużenia zdolności kredytowej oraz zabezpieczeń, które będą chronić interesy kredytodawcy. Wśród parametrów decydujących o przydatności zastosowania tego instrumentu finansowego przez firmy można wymienić: wielkość kredytu, jego koszt oraz okres kredytowania. Poza tym będzie to także sposób udostępnienia środków pieniężnych oraz warunki, jakie należy spełnić, by uzyskać możliwość skorzystania z tego finansowania.

Istnieją trzy podstawowe sposoby, w jakie środki finansowe mogą zostać udostępnione: wypłata całej kwoty kredytu, wypłata w transzach i elastyczna linia kredytowa. Umowy kredytowe często określają szereg wyłączeń. Dla kredytobiorcy rodzą one ryzyko niezachowania ciągłości wypłaty finansowania w transzach. To ryzyko może być związane z utrzymaniem pierwotnie określonych warunków kredytowania, jeśli zaistnieją zmiany w warunkach zewnętrznych lub zmienią się wskaźniki ekonomiczno-finansowe firmy, od których zależy utrzymanie ciągłości finansowania. Z wielkością finansowania nierozerwalnie związana jest także waluta kredytu. Wahania kursu walutowego mogą powodować znaczące odstępstwa od przyjętego planu wydatkowania kwoty kredytu.

Kolejną istotną kwestią jest termin i harmonogram udostępnienia środków przez kredytodawcę, jak również okres kredytowania i przyjęty harmonogram spłat. Zasadniczo można wyróżnić trzy główne sposoby spłat rat kredytu: raty stałe, raty malejące oraz raty ustalane indywidualnie w oparciu o przewidywane przepływy finansowe (przychody/wpływy i wydatki). Te kwestie będą istotnie wpływać na optymalizację względem potrzeb oraz możliwości kredytobiorcy, jak również na koszt uzyskanego finansowania. Z przepływami finansowymi kredytobiorcy wiąże się także okres karencji w spłacie kredytu, czyli odroczenie spłaty pierwszej raty kredytu. Karencja dotyczy jedynie rat kapitałowych, co oznacza, że odsetki są spłacane już od początku okresu kredytowania.

Istotny parametr finansowania dłużnego stanowi koszt kredytu, na który składa się stopa oprocentowania kredytu, prowizja pobierana przez kredytobiorcę oraz inne opłaty związane z pozyskaniem finansowania. Koszt kredytu określa rodzaj stopy oprocentowania (stopa zmienna czy stała) oraz sposób naliczania odsetek od kredytu (kapitalizacja kredytu). Podmiot pozyskujący finansowanie z zewnątrz powinien wszystkie te czynniki uwzględnić w ocenie ekonomicznej opłacalności finansowania oraz możliwościach jego obsługi (terminowej spłaty zobowiązań).

Dla podmiotu finansującego udzielenie finansowania konsumentowi lub firmie wiąże się to zawsze z ryzykiem, które będzie on starał się minimalizować poprzez zastosowanie zabezpieczeń. Zabezpieczenia mogą przybierać różne formy, takie jak: hipoteka, zastaw, weksel, przewłaszczenie, poręczenie czy różnego rodzaju gwarancje. Zabezpieczenia mogą mieć charakter rzeczowy albo osobisty. Są one zróżnicowane ze względu na pewność zabezpieczenia i okres ich możliwej realizacji.

Wreszcie istotnym zagadnieniem są także zapisane w umowie warunki określające sposób wykorzystania przez kredytodawcę udostępnionych mu środków pieniężnych oraz kontrola ich wykorzystania. Wszystkie te czynniki determinują koszt uzyskanego finansowania. Przy ich dużej ilości i złożoności instytucja finansująca musi każdorazowo przeprowadzać indywidualną analizę.
Przypisy
Bibliografia

1. Access to finance, materiały konferencyjne sponsorowane przez World Bank’s Development Research Group and the World Bank Economic Review, Waszyngton, Marzec 2007.
2. Gregory B., Rutherford M., Oswald S., Gardiner L., An Empirical Investigation of the Growth Cycle Theory of Small Firm Financing, „Journal of Small Business Management” 2005, Vol. 43, Issue 4.
3. Innowacyjność sektora MSP w Polsce – Rządowe programy wsparcia a luka finansowa, Ernst and Young, Warszawa 2009.
4. Jędrzejczak-Gas J., Struktura kapitału w małych i średnich przedsiębiorstwach, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, nr 766, 2013.
5. Łuczka T., Determinanty struktury kapitału w małych i średnich przedsiębiorstwach, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, nr 695, 2011.
6. Łuczka T., Kapitał jako przedmiot gospodarki finansowej małego i średniego przedsiębiorstwa prywatnego. Wprowadzenie do finansów przedsiębiorstwa, Wyd. Politechniki Poznańskiej, Poznań 1997.
7. Łuczka T., Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro- i makroekonomiczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Poznań–Warszawa 2001.
8. Ministerstwo Gospodarki, Trendy rozwojowe sektora MSP w ocenie przedsiębiorców w drugiej połowie 2009 r.
9. Mugler J., Betriebswirtschaftslehre der Klein- und Mittelbetriebe, Vol. 2, Springer Verlag, Wien, New York 1999.
10. PAG Uniconsult, Ocena realizacji instrumentów inżynierii finansowej w ramach NSRO 2007-2013, raport końcowy, 2013.
11. Raport o stanie sektora MSP w Polsce w 2008 r., PARP, Warszawa, 2009.
12. The SME Financing Gap. Theory and Evidence, Vol. I. OECD, 2006.
13. Szymborska-Sutton A., Pierwszy biznes: ruszają pożyczki dla absolwentów, http://www.finanse.egospodarka.pl/98886,Pierwszy-biznes-ruszaja-pozyczki-dla-absolwentow,1,63,1.html.
14. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego, Raport o sytuacji banków w 2012 r., Warszawa 2013.
15. Ustawa z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej, Dz. U. nr 173, poz. 1807.
16. Ustawa z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim, Dz. U. nr 126, poz. 715.
17. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. 1997 nr 140 poz. 939).
18. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 nr 16 poz. 93).
19. van der Wijst D., Financial Structure in Small Business Theory, Tests, and Applications, Springer-Verlag, Berlin-Heidelberg 1989.
20. Włodyka S., Działalność gospodarcza, [w:] System prawa handlowego, t. 1, Prawo handlowe – część ogólna, red. S. Włodyka, Warszawa 2009.

Polecane strony internetowe:

1. http://www.kalkulator-zdolnosci-kredytowej.pl/ – kalkulator zdolności kredytowej
2. www.comperia.pl/konta_osobiste - porównywarka produktów bankowych
3. http://www.porownywarkakredytow.pl/ - porównywarka kredytów
4. www.bankier.pl – portal finansowy z aktualnymi informacjami o ofercie kredytowej banków
5. www.money.pl - portal finansowy z aktualnymi informacjami o ofercie kredytowej banków
6. http://www.finanse.egospodarka.pl/ - portal finansowy z aktualnymi informacjami o ofercie kredytowej banków
7. www.totalmoney.pl – porównywarka produktów finansowych
8. http://parp.gov.pl/ - strona Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości oferującej wsparcie dla mikro i małych przedsiębiorstw przed upływem pierwszego roku prowadzenia działalności gospodarczej na projekty w dziedzinie e-biznesu.
9. http://uokik.gov.pl/faq_kredyty_pozyczki_lokaty.php - podstrona Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zawierająca odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania w odniesieniu do kredytów i pożyczek.
10. http://federacja-konsumentow.org.pl - strona Federacji Konsumentów – niezależnej organizacji pozarządowej, której celem jest ochrony konsumentów indywidualnych. Zawiera informacje o prawach konsumenta, jak również dane teleadresowe biur Federacji.
11. http://uokik.gov.pl/rzecznicy_konsumentow.php - podstrona Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przedstawiająca informacje o kompetencjach rzeczników konsumentów powoływanych do ochrony interesów konsumentów.
12. www.nbp.pl strona Narodowego Banku Polskiego przedstawiająca dane o aktualnej wysokości stopy lombardowej.
13. http://www.jeremie.com.pl/ - strona inicjatywy pozadotacyjnego wsparcia mikro, małych i średnich przedsiębiorstw JEREMIE nastawionej na finansowanie inwestycji o zwiększonym ryzyku kredytowania. JEREMIE oferuje niskooprocentowane kredyty, pożyczki, poręczenia.
14. http://www.bgk.com.pl/ - strona Banku Gospodarstwa Krajowego oferującego pożyczki dla absolwentów na założenie działalności gospodarczej oraz pełniącego rolę Menadżera sześciu Funduszy Powierniczych w ramach Inicjatywy JEREMIE.
15. www.pkobp.pl – strona internetowa banku z ofertą kredytów
16. www.pekao.com.pl – strona internetowa banku z ofertą kredytów
17. www.getinbank.pl – strona internetowa banku z ofertą kredytów
18. www.bzwbk.pl – strona internetowa banku z ofertą kredytów
19. www.citibank.pl – strona internetowa banku z ofertą kredytów
20. www.bph.pl – strona internetowa banku z ofertą kredytów