« Powrót

Rozdział 16.3. Luka finansowa w dostępie do finansowania zewnętrznego - popyt małych firm na finansowanie zwrotne.



Popyt małych firm na finansowanie zwrotne. Luka finansowa w dostępie do finansowania zewnętrznego.

Trudność w dostępie do finansowania zewnętrznego lub tzw. luka (ang. gap in access to finance) jest przedmiotem szerokiej dyskusji od wielu lat, w tym także w Polsce. Luka finansowa jest w literaturze opisywana jako zjawisko polegające na wykluczeniu lub trudności w dostępie do komercyjnego finansowania zewnętrznego przez określone grupy podmiotów. Powstaje ona w wyniku określonych działań instytucji rynku finansowego, które nie oferują środków finansowych dla pewnych grup podmiotów lub mocno je reglamentują, utrudniając tym samym dostęp do nich [1]. Luka występuje praktycznie we wszystkich gospodarkach: tych słabo rozwiniętych, jak i tych najlepiej rozwijających się, a sektorem przedsiębiorstw najbardziej nią dotkniętych są podmioty mikro i małe. Powszechność występowania luki finansowej jest ogromna, o czym świadczą programy poprawy dostępu do finansowania zewnętrznego w USA, Japonii, krajach UE, jak i w Kenii, na Jamajce, Dominikanie czy w Indiach.

Liczne inicjatywy podejmowane przez międzynarodowe instytucje finansowe, Komisję Europejską oraz polski rząd służą wprowadzaniu instrumentów ułatwiających dostęp do finansowania zewnętrznego dla sektora MSP. Działania te są wdrażane z różnym skutkiem, głównie z powodu braku właściwych analiz identyfikujących lukę finansową oraz, w konsekwencji, stosowania mało adekwatnych instrumentów interwencji przez podmioty publiczne[2]. W efekcie występowanie luki finansowej nie zmniejsza się lub wręcz się powiększa. Samo zdefiniowanie luki nie jest proste, głównie dlatego, że badania dotyczą rozmaitych jej aspektów, takich jak szacowanie niedoborów kapitału, brak lub ograniczona dostępność usług finansowych oraz niedoskonałość mechanizmów rynkowych [3]. Ponadto w wielu przypadkach sam pomiar luki nie jest właściwy. Należy bowiem dokonać rozróżnienia między możliwością skorzystania z oferowanych produktów i usług (ofertą) oraz ich użyciem (efektywny popyt) [4]. W poszczególnych badaniach mogą więc występować rozbieżności lub wręcz sprzeczności. Do powyższego dochodzą kategorie i podkategorie podmiotów narzekających na występowanie luki: ze względu na kwotę finansowania, wielkość podmiotu, fazę rozwoju (cykl rozwoju), lokalizację, sektor, doświadczenie oraz prawne możliwości zabezpieczenie transakcji lub własnego. W zależności od przyczyn występowania luki finansowej w dostępie do finansowania niezbędne jest użycie adekwatnego instrumentu, który mógłby tę lukę istotnie zmniejszyć.

Wyniki badań ankietowych przeprowadzonych przez Ministerstwo Gospodarki w ramach prac nad raportem Trendy rozwojowe sektora MSP w ocenie przedsiębiorców w drugiej połowie 2009 r. [5] dotyczących wykorzystania kredytu bankowego w działalności firm mikro, małych i średnich pokazują, że w 2009 roku 3/4 ankietowanych przedsiębiorstw korzystało z kredytów. To wysoki wskaźnik, jednak bliższa analiza rodzajów finansowania pozyskanego przez przedsiębiorców już nie jest tak optymistyczna. Na wykresie poniżej zaprezentowano rozkład wyników badania w podziale na segmenty wielkościowe w ramach MSP oraz podstawowe rodzaje kredytów bankowych.

Rys. 1. Udział firm korzystających z różnych form kredytu bankowego w II połowie 2009 roku.




Powyższe dane wskazują, że o ile kredyt w rachunku bieżącym jest stosunkowo popularnym instrumentem finansowania i najwyraźniej łatwym do uzyskania, to pozostałe rodzaje kredytów, zwłaszcza pośród firm mikro i małych – już nie.

Luka finansowa a zgłaszana wielkość kapitału transakcji finansowania.

Wielkość zapotrzebowanego kapitału jest jedną z podstawowych zmiennych niezbędnych do badania występowania luki finansowej. Częstą barierą w dostępie do finansowania zewnętrznego jest kierowanie się przez banki w ich decyzjach kredytowych minimalną kwotą finansowania zwrotnego, co wynika z kalkulowanej przez nie opłacalności biznesowej transakcji kredytowej. Rozpatrzenie wniosku kredytowego na kwotę ok. 200 tys. zł jest z punktu widzenia banku porównywalne z nakładami niezbędnymi do przeprowadzenia analizy zapotrzebowania firmy na kapitał wartości kilku milionów złotych. Nieporównywalne natomiast są dochody dla banku z obu transakcji. Stąd też instytucje finansowe, choć często w swej ofercie mają kredyty i pożyczki o niskiej wartości, zdecydowanie preferują kredyty na wyższe kwoty. A jeśli już kredyty o niższej wartości są dostępne, są relatywnie drogie, by zrekompensować nieproporcjonalnie duży (w stosunku do przychodu) nakład pracy związany z udzieleniem kredytu na mniejszą kwotę.

Badanie firmy konsultingowej Ernst and Young pt. Innowacyjność sektora MSP w Polsce – Rządowe programy wsparcia a luka finansowa przeprowadzonym wśród central banków (wybrane 24 banki działające w województwie mazowieckim) pokazało, że w 2009 roku nie wydano decyzji kredytowej na sumę poniżej 0,2 miliona dolarów (ok. 620 tys. zł przy kursie średnim rocznym 1 dolar = 3,1197 zł). Jest to wyraźny dowód na to, że banki nie są zasadniczo zainteresowane udzielaniem kredytów o niewielkiej wartości.

Tab. 1. Preferencje sektora bankowego dotyczące kwot udzielanych kredytów dla sektora przedsiębiorstw (w tys. zł).

Preferowana kwota finansowania % respondentów
<120 0
121–620 0
621–3110 8,3
3111–6220 12,5
6221–12 440 12,5
12 441–31 120 16,7
31 121–93 360 37,5
>93 360 12,5

Źródło: Innowacyjność sektora MSP w Polsce – Rządowe programy wsparcia a luka finansowa, Ernst and Young; dane w dolarach przeliczono po kursie wymiany 1 dolar = 3,1197 zł oraz zaokrąglono do pełnych dziesiątek tysięcy.

Z kolei Komisja Europejska w swych dokumentach strategicznych oraz poprzez realizowane programy wsparcia szczególną uwagę przywiązuje do kredytów i pożyczek dla przedsiębiorców mikro do kwoty 25 tys. euro (nieco ponad 100 tys. zł). Próg 100 tys. zł można z całą pewnością traktować jako pierwszą linię demarkacyjną określającą lukę w dostępie do finansowania zewnętrznego zwrotnego w Polsce, ale także i w innych krajach europejskich. W przedziale 0–100 tys. zł mieści się także średnia wartość pożyczki udzielonej przez fundusze pożyczkowe w każdym z województw.

Wielkość podmiotów a luka finansowa.

Na utrudniony dostęp do zewnętrznego finansowania zwrotnego najbardziej skarżą się mikroprzedsiębiorstwa, a więc część sektora MSP, która stanowi ok. 96% wszystkich przedsiębiorstw w Polsce . Jak wynika z badania przeprowadzonego przez PSDB Sp. z o.o. w na przełomie 2009 i 2010 roku, aż 70% ankietowanych podmiotów mikro uznało dostęp do finansowania zewnętrznego jako główną barierę wzrostu, w tym innowacyjności. Wyniki te potwierdza wspomniane już badanie Ernst and Young przeprowadzone w centralach banków na temat preferencji kredytodawców. Wyniki tego badania wyraźnie wskazują na preferencje przyznawane poszczególnym grupom wielkościowym sektora przedsiębiorstw przez instytucje bankowe. Otóż okazuje się, że podmioty o przychodach rocznych do 500 tys. dolarów (nieco ponad 1,5 mln zł) w ogóle nie zostały wymienione przez banki jako ich preferowany sektor klienta biznesowego w 2009 roku. Dla banków opłacalność przynoszą dopiero przedsiębiorstwa o rocznych przychodach ponad 1,5 mln zł, ale i tak połowa bankowców biorących udział w badaniu uważała, że ich prawdziwą grupę docelową stanowią dopiero przedsiębiorstwa o przychodach rocznych ponad 12 mln zł. Ponad 2/3 wszystkich udzielonych kredytów przekraczało ten próg wartościowy. Należy tu nadmienić, że w istocie wielkość zatrudnienia w przedsiębiorstwie nie odgrywa szczególnej roli w przypadku finansowania bankowego – głównym kryterium rozróżniającym przedsiębiorstwa w ujęciu wielkościowym jest ich przychód oraz oczekiwana wartość finansowania.

Oznacza to, że przeciętny przedsiębiorca mikro ze średnim przychodem, który nie przekracza 400 tys. zł [7] , nie wpisuje się w aktywną politykę sprzedaży produktów kredytowych i pożyczkowych przez sektor bankowy. Trudności w dostępie do kredytowania ma też przedsiębiorca mały ze średnim przychodem 7,7 mln zł – tylko co piąty bank deklaruje, że ten segment wielkościowy podmiotów gospodarczych jest dla nich ważny. Więcej informacji o preferencjach banków odnośnie do kredytowania przedsiębiorstw pod względem ich wielkości sprzedaży przedstawia poniższa tabela.

Tab. 2. Preferencje banków wobec kredytowania przedsiębiorstw pod względem wielkości ich sprzedaży (w tys. zł).

Preferowana wielkość sprzedaży % respondentów
<620 0
621–1240 4,2
1241–3110 8,3
3111–6240 16,7
6241–12 480 8,3
12 481–31 110 45,8
31 111–93 590 12,5
>93 590 4,2

Źródło: Ernst and Young.

Z powyższego wyraźnie wynika, że na rynku występują luki w dostępie do finansowania bankowego, które dotykają podmioty mikro z obrotami poniżej 1,2 mln zł oraz firmy małe o rocznych przychodach w wysokości 6–12 mln zł.

Cykl życia przedsiębiorstwa a luka finansowa.

Cykl życia przedsiębiorstwa odgrywa ważną, jeśli nie jedną z najważniejszych ról w dostępie do finansowania zewnętrznego. W przypadku finansowania zwrotnego banki preferują firmy z dużym doświadczeniem rynkowym i odpowiednią historią – w myśl zasady im dłuższa, tym lepsza.

Znajduje to potwierdzenie w badaniu trendów rozwojowych MSP w 2009 roku. MG stwierdza w swoim raporcie, że zaledwie 37% MSP ubiegających się o kredyt mających mniej niż 10 lat otrzymało finansowanie, podczas gdy wśród firm założonych pomiędzy 1990 a 2000 rokiem odsetek ten wyniósł 57% i 60% w grupie przedsiębiorstw starszych. Podobnie wyglądają preferencje bankowców według badania Ernst and Young, którego wyniki zaprezentowano poniżej.

Tab. 3. Preferowany profil kredytobiorcy pod względem liczby lat prowadzenia działalności gospodarczej.

Preferowana liczba lat działalności % respondentów
1–2 4,2
3–4 8,3
5–6 25
7–8 12,5
>8 50

Źródło: Ernst and Young.

Instytucje finansowe preferują przedsiębiorstwa o ustabilizowanej sytuacji rynkowej z kilku powodów. Po pierwsze, w takich podmiotach łatwiej bada się trendy rozwojowe oraz potencjał, służące ocenie ryzyka. Po drugie, firmy z dłuższą historią są trwalsze i odporniejsze na wahania koniunktury rynkowej. W sektorze MSP pierwszy rok działalności potrafi przetrwać 60% podmiotów. Po czterech latach działalności wskaźnik ten obniża się do zaledwie 30%. I właśnie umieralność przedsiębiorstw na poziomie 70% w ciągu pierwszych czterech lat od chwili rozpoczęcia działalności gospodarczej jest przedmiotem niepokoju bankowców. Firmy z dłuższym stażem są po prostu mniej ryzykowne dla instytucji finansowych. Z perspektywy banku doświadczenie w prowadzeniu działalności gospodarczej powyżej 5 lat jest jak najbardziej pożądane; w niektórych bankach klienci z krótszą historią są zaliczani do grup podwyższonego ryzyka, co znajduje odzwierciedlenie w cenie kredytu oraz poziomie wymaganych zabezpieczeń.

Ograniczenia i bariery w dostępie do finansowania zwrotnego.

Według danych publikowanych przez Ministerstwo Gospodarki, tylko 45% przedsiębiorców ubiegających się o kredyt w drugiej połowie 2009 roku finansowanie takie otrzymało, a więc stopa odrzucenia wniosków wyniosła 55%.

Wśród najczęstszych przyczyn odmowy udzielenia finansowania instytucje bankowe wymieniają (według wagi czynnika):

• brak wymaganego zabezpieczenia kredytu,
• brak zdolności kredytowej,
• negatywną opinię z Biura Informacji Kredytowej.

Na uwagę zasługuje fakt, że odsetek odmów wynikających z braku należytego zabezpieczenia finansowania wśród funduszy pożyczkowych jest znacząco niższy niż dwa pozostałe czynniki.

Kredytobiorca a wymagania w zakresie prawnego zabezpieczenia finansowania oraz wniesienia wkładu własnego.

Większość instrumentów finansowania zwrotnego skłania instytucje udzielające finansowania prawnego zabezpieczenia ryzyka takiej operacji oraz uczestnictwa inwestora w projekcie podlegającym finansowaniu. Każda instytucja bankowa oraz pozabankowa ma także odpowiednie podejście metodologiczne do stosowania własnych wymagań w tym zakresie, w zależności od stwierdzonego ryzyka zwrotu instrumentu.

Banki są znacznie bardziej wymagające w sprawie wyceny rynkowej i praktycznej oceny wartości oferowanego zabezpieczenia. Tylko najbardziej rzetelne prawne formy zabezpieczenia są warte tyle, ile ich wartość nominalna. W przypadku większości instrumentów służących zabezpieczeniu kredytu banki wewnętrznie dokonują korekty zabezpieczenia w zależności od stopnia prawdopodobieństwa odzyskania pełnej należnej kwoty (samego kredytu i kosztów dodatkowych obciążających kredyt). Dlatego wartość hipoteczna nieruchomości gospodarczej często warta jest dla banku połowę albo i mniej w porównaniu z jej wyceną. Podobnie rzecz się ma z przewłaszczeniem, zastawem i poręczeniem. Oczekuje się, że przedsiębiorca w wyższej klasie ryzyka nie tylko zapłaci wyższe odsetki, ale także przedstawi bardziej pewne z perspektywy banku zabezpieczenie.

Skala wykorzystania instrumentów finansowania zwrotnego.

Poniższe dane prezentują niepublikowane wyniki ogólnopolskiego badania przeprowadzonego przez autora w okresie wrzesień–październik 2013 roku na próbie 332 małych i średnich przedsiębiorców [8] . Respondentami byli przedsiębiorcy korzystający z usługi finansowania zwrotnego, co nieco różnicuje ich profil od profilu „przeciętnej” firmy, która potencjalnie może być klientem oferty instytucji finansowej w zakresie finansowania zwrotnego. To zróżnicowanie przejawia się m.in. większym wykorzystaniem długoterminowego kredytu bankowego w porównaniu z kredytem krótkoterminowym, co z uwagi na zasadniczo większe preferencje małych i średnich przedsiębiorstw do korzystania z instrumentów krótkookresowych, nakazuje traktować tę grupę, ich opinie i postawy jako dość specyficzne, które nie muszą bezwarunkowo wpisywać się w model funkcjonowania w obszarze prowadzenia gospodarki finansowej charakterystyczny dla typowych reprezentantów sektora MSP.

Najbardziej popularnym instrumentem finansowania zwrotnego wśród respondentów badania jest długoterminowy kredyt bankowy (powyżej 3 lat), z którego korzystała niemal połowa respondentów w okresie ostatnich 3 lat (46,7%). Inne popularne instrumenty to: krótkoterminowy kredyt bankowy (do 3 lat; 33,7%), leasing (24,4%) oraz pożyczka z instytucji pożyczkowej (10,2%). Wykorzystanie innych instrumentów było marginalne.

Z kredytu długoterminowego relatywnie częściej korzystały firmy małe. To spostrzeżenie w konfrontacji z ugruntowanym w teorii poglądem, że firmy najmniejsze są mniej skłonne finansować się długoterminowym kapitałem obcym wskazuje, że klienci usługi pilotażowej uczestniczący w badaniu reprezentują odmienną charakterystykę pod tym względem aniżeli typowe firmy sektora MSP.

W układzie branżowym kredyt długoterminowy cieszył się relatywnie większym zainteresowaniem firm przemysłowych (71%) oraz branży hoteli i restauracji (71%). Z kolei z punktu widzenia fazy cyklu życia firmy częściej korzystają z niego firmy znajdujące się w fazie zmiany (wzrostu lub fuzji).

Kredytem krótkoterminowym częściej posiłkują się przedsiębiorstwa z branży transportu, gospodarki magazynowej i łączności (54%), obsługi firm (w tym usług dla firm), nieruchomości, nauki (50%) i przemysłu (50%). W szczególności wykorzystywany jest przez przedsiębiorstwa do finansowania inwestycji o wartości 10–50 tys. zł.

Leasing także jest domeną małych firm. Relatywnie częściej sięgają po niego reprezentanci branży pośrednictwa finansowego (60%) i przemysłu (43%). Podobnie jak w przypadku kredytu długoterminowego, częściej posługują się nim przedsiębiorcy, których firmy znajdują się w fazie zmiany. Większe zainteresowanie przedsiębiorców tym instrumentem finansowym pojawia się przy inwestycjach przekraczających wartość 250 tys. zł.

Po pożyczki częściej sięgają firmy przemysłowe (29%) i ochrony zdrowia (25%). Wykorzystujący je przedsiębiorcy finansują nimi inwestycje o dużej rozpiętości wartości – od 10 tys. zł do 1 mln zł.

Rys. 2. Instrumenty finansowania zwrotnego, z jakich firma korzystała w okresie ostatnich 3 lat.



Skala poinformowania o instrumentach finansowania zwrotnego.

Do respondentów badania najczęściej trafiały (w wyniku aktywnego poszukiwania informacji lub samoistnie) informacje o kredycie bankowym długoterminowym (40,1%) i krótkoterminowym (36,8%), leasingu (30,3%) i pożyczkach z instytucji pożyczkowej (22,8%). Zdecydowanie rzadziej przedsiębiorcy dysponują informacjami o innych instrumentach finansowania zewnętrznego: faktoringu (13,9%), finansowaniu udziałowym (11,4%), forfaitingu (9,1%) i innych (0,5%).

Rys. 3. Odsetek respondentów, którzy zasięgali informacji lub do których docierały informacje o możliwości skorzystania z poszczególnych instrumentów finansowania zwrotnego.



Źródła informacji o finansowaniu zwrotnym i jego instrumentach.


Podstawowym źródłem informacji respondentów na temat finansowania zwrotnego i jego instrumentów jest Internet. Mniej więcej połowa respondentów badania zadeklarowała, że swą wiedzę na ten temat czerpie z instytucji finansowych lub od innych przedsiębiorców. Dość aktywne w tym zakresie są Punkty Konsultacyjne Krajowego Systemu Usług, za pośrednictwem których wiedza o finansowaniu zwrotnym i jego instrumentach trafiła do 41,9% respondentów. Ten wysoki wynik można po części przypisać temu, iż niektórzy usługodawcy usługi pilotażowej w zakresie finansowania zwrotnego prowadzili także Punkty Konsultacyjne KSU i tą drogą informowali swoich klientów o usłudze. W równym stopniu co PK KSU wiedza ta pochodzi z prasy. O tym, że zagadnienia finansowania zwrotnego są istotne dla przedsiębiorców poszukujących dostępnych źródeł finansowania rozwoju firmy, świadczą wskazania co czwartego respondenta na komercyjne firmy doradcze, co przy obecnej dostępności darmowych źródeł informacji i wiedzy należy interpretować jako poziom wysoki.

Rys. 4. Źródła z jakich respondenci czerpali wiedzę na temat instrumentów finansowania zwrotnego i jego instrumentów.



Wiedza na temat instrumentów finansowania zwrotnego.

Respondenci deklarują wysoki poziom wiedzy w zakresie instrumentów finansowania zwrotnego. Najwyżej oceniają oni swoją wiedzę na temat kredytu bankowego (73,2% oceniających ją jako dużą lub bardzo dużą), pożyczek z instytucji pożyczkowych (61,2%) i leasingu (57%), a najniżej na temat forfaitingu (35,8%), finansowania udziałowego (41,2%) i faktoringu (42,7%).

Wysoki poziom wiedzy na temat kredytu bankowego nieco częściej deklarują przedstawiciele firm przemysłowych i budowlanych, a rzadziej branży transportu, gospodarki magazynowej i łączności oraz edukacji. Reprezentanci dwóch ostatnich grup mają poczucie niskiej wiedzy także w odniesieniu do leasingu.

Wiedza na temat leasingu jest także nie najwyższa u firm na etapie rozruchu. Poziom wiedzy na temat pożyczek z instytucji pożyczkowych krytycznie oceniają przedstawiciele branży transportu, gospodarki magazynowej i łączności. Wiedzę na temat faktoringu nieco wyżej oceniają firmy budowlane, a niżej firmy z branż: edukacja, ochrona zdrowia oraz hotele i restauracje. Znajomość forfaitingu jako instrumentu finansowania zwrotnego jest znacząco niższa wśród firm branż: transport, gospodarka magazynowa i łączność, edukacja oraz ochrona zdrowia. Wykorzystanie tego elementu jest większe w fazie wzrostu firmy.

Rys. 5. Samoocena wiedzy respondentów na temat poszczególnych instrumentów finansowania zwrotnego.



Nieudane próby pozyskania instrumentów finansowania zwrotnego.

Stosunkowo niewielka grupa respondentów ma negatywne doświadczenia związane z ubieganiem się o finansowanie zwrotne. Odmowy przyznania kredytu najczęściej dotyczyły długoterminowego kredytu bankowego (powyżej 3 lat) (16,9%) i leasingu (7,9%).

Odmowy pozyskania długoterminowego kredytu bankowego były negatywnym doświadczeniem zwłaszcza dla przedsiębiorców z branży pozostałej działalności usługowej, społecznej i indywidualnej (28% respondentów miało takie doświadczenia), znajdujących się w fazie rozruchu (38%) lub wzrostu (29%).

Odmowa udzielenia pożyczki z instytucji pożyczkowej dotyczyła szczególnie często starań o pozyskanie kapitału na sfinansowanie inwestycji o wartości do 10 tys. zł (29%).

Porównując skalę odmów z faktycznym wykorzystaniem poszczególnych instrumentów można stwierdzić, że relatywnie najłatwiej respondentom pozyskać krótkoterminowy kredyt bankowy, a najtrudniej – finansowanie w drodze faktoringu.

Rys. 6. Odsetek respondentów, którzy próbowali pozyskać finansowanie przy wykorzystaniu różnych instrumentów, ale instytucja odmówiła im jego przyznania.



W przypadku długoterminowego kredytu bankowego przyczynami odmowy przyznania kredytu były najczęściej: niska zdolność kredytowa lub brak zdolności kredytowej (33%) oraz zbyt krótki okres funkcjonowania na rynku (33%).

Podstawą odmowy udzielenia krótkoterminowego kredytu były najczęściej niska zdolność kredytowa lub jej brak (40%) oraz brak wymaganego zabezpieczenia. Zaś w przypadku leasingu – niska zdolność kredytowa lub jej brak (33%) oraz brak wymaganego wkładu własnego (33%).

Postawy respondentów wobec finansowania zwrotnego.

Zaciąganie zobowiązań finansowych stanowi często barierę mentalną. Z analizy odpowiedzi udzielanych przez respondentów na pytania sondujące ich otwartość wobec finansowania zwrotnego wyłania się jednak na ogół pozytywny obraz. Niemal 2/3 firm uczestniczących w badaniu (64,5%) wyraziła przekonanie, że obecnie lub w najbliższym czasie będą potrzebować kapitału finansowego na inwestycje. Są to częściej firmy znajdujące się w fazie wzrostu, niezależnie od ich wielkości. Potrzeby podejmowania inwestycji nie dostrzegają firmy pośrednictwa finansowego, natomiast silniej tę potrzebę akcentowały firmy z branży ochrony zdrowia.

Niemal równie wysokie są przewidywane potrzeby firm w zakresie kapitału obrotowego na finansowanie bieżącej działalności (61,4%). Finansowanie wzrostu wymaga nie tylko finansowania wydatków inwestycyjnych, lecz także wydatków bieżących, bez względu na wielkość firmy. W przekroju branżowym ponownie firmy pośrednictwa finansowego zanegowały występowanie takich potrzeb.

Zdecydowana większość firm (73,2%) jest pozytywnie nastawiona do kwestii zadłużania się w celu zarządzania środkami finansowymi stanowiącymi „bufor bezpieczeństwa finansowego” na wypadek pojawienia się nieoczekiwanych wydatków. Taka postawa nie zależy od wielkości firmy. Nieco częściej charakteryzowała ona reprezentantów branży ochrony zdrowia i obsługi firm, nieruchomości, nauki, zaś rzadziej firmy z branży edukacji, pośrednictwa finansowego oraz transportu, gospodarki magazynowej i łączności.

Respondenci w zdecydowanej większości (89,5%) są świadomi konieczności właściwego zarządzania ryzykiem finansowym i umiejętności kalkulacji ryzyka. Wielkość firmy nie różnicuje w żaden sposób tych opinii. Większego wpływu na te opinie nie ma także branża działalności ani też faza cyklu życia.

Większość respondentów (57,8%) jest zdania, że korzyści związane z finansowaniem działalności ze środków zewnętrznych przewyższają koszty tego finansowania. Ta opinia nie zależy od wielkości firmy oraz fazy cyklu życia firmy. Bardziej skłonni uznać ją za prawdziwą są przedstawiciele branży transportu, gospodarki magazynowej i łączności.

Blisko połowa respondentów (49,7%) wyraża opinię, że procedury związane z dostępnością finansowania zwrotnego skutecznie zniechęcają do starań o jego pozyskanie. Dla zbliżonej grupy podmiotów (44,6%) bariery proceduralne nie stanowią przeszkody. Trudności proceduralne są w większym stopniu barierą w dostępie do finansowania zwrotnego firm mikro, aniżeli firm małych (28% firm małych wskazało je jako barierę, podczas gdy wśród firm mikro ten odsetek wyniósł 52% respondentów). Częściej wskazują na nie przedstawiciele branży hoteli i restauracji (72%) oraz obsługi firm, nieruchomości, nauki (71%), rzadziej natomiast reprezentacji branży budownictwa (34%) i przemysłu (35%). Z punktu widzenia cyklu życia firmy częściej taką opinię wyrażają firmy w fazie restrukturyzacji, które zapewne aktywnie o finansowanie zewnętrzne zabiegają dla sfinansowania procesów przekształceń w przedsiębiorstwie.

Rys. 7. Postawy respondentów wobec finansowania zwrotnego.



Przypisy