« Powrót

Rozdział 13. Typy programów wolontariatu pracowniczego



Wolontariat pracowniczy
Wolontariat pracowniczy jest jedną z form społecznej odpowiedzialności biznesu (corporate social responsibility, w skrócie – CSR), czyli koncepcji, zgodnie z którą każdy przedsiębiorca podejmując decyzje biznesowe, powinien brać pod uwagę nie tylko zysk, jaki przynoszą one jej właścicielom (udziałowcom, akcjonariuszom), ale również to, w jaki sposób wpływają one na otoczenie. W Zielonej Księdze , opublikowanej w 2001 r. przez Komisję Europejską, społeczna odpowiedzialność biznesu została zdefiniowana jako „uwzględnianie przez przedsiębiorstwa na zasadzie dobrowolności interesów społecznych i ochrony środowiska w swoich strategiach działań na rynku, a także w stosunkach z różnymi grupami interesariuszy. Działania podejmowane w ramach CSR powinny być strategiczne i długofalowe, oparte na zasadach dialogu społecznego i poszukiwaniu korzystnych dla wszystkich rozwiązań” . Podejście to jest zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju, ponieważ sprzyja utrzymywaniu równowagi pomiędzy społecznym, ekonomicznym i ekologicznym wymiarem działalności gospodarczej.
W 2010 r. Międzynarodowa Komisja Normalizacyjna wprowadziła normę ISO 26000 odnoszącą się do odpowiedzialności społecznej (social responsibility, w skrócie – SR), która jest pojęciem szerszym znaczeniowo niż społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR), ponieważ dotyczy zarówno zjawisk zachodzących w świecie biznesu, jak również w administracji i organizacjach pozarządowych. Norma ISO 26000 zawiera wytyczne, których wdrożenie przez organizacje: „(1) przyczynia się do zrównoważonego rozwoju, w tym zdrowia i dobrobytu społeczeństwa; (2) uwzględnia oczekiwania interesariuszy (osób lub grup, które są zainteresowane decyzjami lub działaniami organizacji); (3) jest zgodne z mającym zastosowanie prawem i spójne z międzynarodowymi normami postępowania; oraz (4) jest zintegrowane z działaniami organizacji i praktykowane w jej działaniach podejmowanych w obrębie jej strefy wpływów” .
Idea społecznej odpowiedzialności biznesu nie jest sprzeczna z głównym celem działalności gospodarczej, czyli generowaniem zysków. „Nie polega ona na zastępowaniu celami zewnętrznymi celu wewnętrznego działalności gospodarczej. Chodzi o harmonizacje celów oraz autentyczne uwzględnianie wymiaru etycznego” . CSR powinna być traktowana jako inwestycja, która przynosi przedsiębiorcom konkretne korzyści w dłuższej perspektywie czasowej.

„Postrzeganie organizacji jako społecznie odpowiedzialnej oraz jej rzeczywiste działania w zakresie społecznej odpowiedzialności mogą mieć wpływ na:
a) przewagę konkurencyjną;
b) wizerunek organizacji;
c) zdolność pozyskiwania i utrzymywania pracowników, udziałowców i klientów;
d) morale, zaangażowanie i wydajność pracowników;
e) opinie inwestorów, właścicieli, darczyńców, sponsorów społeczności finansowej;
f) relacje organizacji z przedsiębiorstwami, instytucjami rządowymi, mediami, dostawcami, partnerami, klientami oraz społecznością, w obrębie której organizacja funkcjonuje” .
Skuteczne wdrożenie programów odpowiedzialności społecznej wymaga, aby stanowiły one element długoterminowej strategii wyrażającej cele przedsiębiorstwa bądź organizacji. Prowadzenie tych działań nie jest „jednorazowym zrywem”, ale wymaga stałego zaangażowania zasobów ludzkich, organizacyjnych i technologicznych. W komunikacji z otoczeniem przedsiębiorstwa zazwyczaj podkreślają głównie korzyści społeczne płynące z realizowanych przez nie programów odpowiedzialności społecznej, należy jednak pamiętać, że „zaadaptowanie idei CSR wraz z wolontariatem pracowniczym przynosi korzyści także samej organizacji i jej interesariuszom wewnętrznym (udziałowcom, menedżerom, pracownikom – przyp. red.). Prestiż, widoczność na rynku, relacje międzysektorowe, motywacja personelu i jego rozwój, innowacje, przewaga konkurencyjna, to tylko niektóre z plusów ze wzmacniania kultury organizacyjnej o wartości prospołeczne i angażowanie kadr” . Bycie odpowiedzialnym społecznie jest dla biznesu opłacalne, dlatego rozwijany na Zachodzie trend promowania zasad uczciwego postępowania w biznesie, budowania CSR oraz uskuteczniania innych form dobroczynności wśród podmiotów gospodarczych z roku na rok jest coraz wyraźniejszy również na polskim rynku.
Wolontariat pracowniczy jako element społecznej odpowiedzialności biznesu jest jednym ze sposobów, w jaki przedsiębiorstwo może troszczyć się o otoczenie. Od tradycyjnego wolontariatu, czyli bezpłatnego, świadomego, dobrowolnego działania na rzecz innych , wolontariat pracowniczy różni się tym, że do pewnego stopnia jest organizowany i zarządzany przez pracodawcę, który zachęca i ułatwia pracownikom aktywne angażowanie się w inicjatywy prospołeczne. Oprócz relacji, które pojawiają się między wolontariuszami-pracownikami a osobami, do których skierowane są ich działania (beneficjentami), kluczowe dla wolontariatu pracowniczego są relacje łączące wolontariuszy-pracowników i organizację-pracodawcę. Pomoc udzielana przez organizację jest koniecznym elementem wolontariatu pracowniczego. Wolontariusze-pracowniczy świadczą różnego rodzaju prace na rzecz potrzebujących przy aktywnym wsparciu pracodawcy. Nie chodzi tu jedynie o pomoc finansową czy rzeczową, ale przede wszystkim pomoc organizacyjną polegającą na stworzeniu odpowiednich procedur i regulaminów oraz opracowaniu logistyki działań.
Przypisy
Bibliografia
Lista publikacji dotycząca tematyki artykuł:
1. Corporate Social Responsibility – definicja dr. Bolesława Roka, http://www.kampaniespoleczne.pl/wiedza_definicje,2449,corporate_social_responsiblity_definicja_dr_boleslawa_roka (odczyt z 20.08.2013).
2. D. Grayson, A. Hodges, Corporate social opportunity! 7 steps to make Corporate Social Responsibility work for Your business, Greenleaf Publishing, Sheffield 2004.
3. Green Paper – Promoting a European framework for Corporate Social Responsibility, COM(2001) 366, lipiec 2001, http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/com/2001/com2001_0366en01.pdf (odczyt z 20.08.2013).
4. P. Hąbek, Społeczna odpowiedzialność a zarządzanie jakością, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice 2010.
5. ISO 26000, http://www.pkn.pl/iso-26000 (odczyt z 23.08.2013).
6. P. Jordan, M. Ochman, Jak pracować z wolontariuszami, Biuro Obsługi Ruchu Inicjatyw Samopomocowych BORIS, Warszawa 1997.
7. K. Lorecka, Wolontariat pracowniczy w praktyce, Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej, Warszawa 2011.
8. M. Piwowar, Wolontariat pracowniczy jako element strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwie – światowe tendencje i polska rzeczywistość, „Trzeci Sektor”, nr 23 – wiosna 2011, s. 38–46.

Lista adresów internetowych dotycząca tematyki artykułu, (odczyt z 23.08.2013)
1. (http://odpowiedzialnybiznes.pl/pl/praktyka-csr/aktualnosci.html?id=7260, odczyt z 16.09.2013) – wnioski z konferencji dotyczącej tego, jak polscy konsumenci oceniają społeczne zaangażowanie przedsiębiorców.
2. http://www.csrinfo.org/pl – portal poświęcony odpowiedzialnemu biznesowi i zrównoważonemu rozwojowi.
3. www.pkn.pl/iso-26000 – prezentacja Normy Międzynarodowej dotycząca społecznej odpowiedzialności.
4. http://odpowiedzialnybiznes.pl/pl – forum odpowiedzialnego biznesu.
5. http://www.kampaniespoleczne.pl/wiedza_definicje – zbiór definicji pojęć związanych z CSR.
6. http://www.csrinfo.org/pl/wiadomosci/artykuly/1687-zielona-ksiga-ue-punktem-zwrotnym-w-rozwoju-csr – artykuł dotyczący roli CSR w polityce Unii Europejskiej.