« Powrót

Podrozdział 2. Prawa organizacji.



Polski ekonomista, Karol Adamiecki, sformułował następujące prawa organizacji:

• prawo podziału pracy, które w pierwszej kolejności prowadzi do wyróżnienia pracy wykonawczej i kierowniczej, a także umożliwia głęboką specjalizację celem zwiększenia efektywności i wydajności pracy,
• prawo harmonii, prowadzące do optymalnego i przeprowadzonego we właściwych proporcjach doboru czynników w pracy zespołowej i ich współdziałania w czasie,
• prawo koncentracji (integracji), polegające na łączeniu jednostek wykonujących jednakowe zadania (funkcje, czynności),
• prawo optymalnej wielkości produkcji, oparte na zależności kosztów od skali produkcji i kryterium najniższego kosztu jednostkowego [1] .

Harmonizacja stanowiła jedną z głównych podstaw organizacji naukowej, którą K. Adamiecki formułował następująco: aby osiągnąć sprawność wzorcową pod wzglądem ekonomicznym, trzeba dobierać organy (stanowiska, urządzenia itd.) zgodnie z ich charakterystycznymi wykresami (zasada I), a następnie trzeba, by te organy działały w ścisłym związku tak, by każda czynność odbyła się w swoim czasie (zasada II). Poza tym istnieje konieczność istnienia więzi emocjonalnych, ponieważ organizacja stanowi zbiorowy organizm łączący jednostki ludzkie (zasada III).

Harmonizacja opierała się na zasadzie najsłabszego ogniwa, mówiącej, że nawet jedno słabe ogniwo w organizacji będzie określać jej wydajność, a nie pozostałe ogniwa dobre [2] .

Badacz ten wprowadził dwa ważne narzędzia podnoszące efektywność i sprawność zarządzania:

1) harmonogramy – pozwalały wykrywać rezerwy czasowe, wynikające z niedostatecznej harmonizacji procesów pracy,
2) wykresy kosztów – pozwalały określać optymalny poziom produkcji przy minimalnych kosztach jednostkowych.

Rys. 1. Przykład harmonogramu:



Źródło: http://innowacyjna.zpp.pl/Wst%C4%99pny+harmonogram+projektu.htm, [odczyt z 20.11.2013].

Poniższy rysunek jest przykładem wykresu kosztów.

Rys. 2. Przykład wykresu kosztów:



Źródło: http://www.wsz-pou.edu.pl/magazyn/?strona=mag_rep60&, [odczyt z 20.11.2013].

Zarówno harmonogramy, jak i wykresy kosztów są przydatne i użyteczne dla menedżerów różnorodnych organizacji.

W związku z prawami organizacji pozostaje kwestia centralizacji, decentralizacji oraz delegowania uprawnień. Centralizacja jest procesem sprawowania władzy i podejmowania decyzji wyłącznie przez naczelne kierownictwo organizacji. Ulokowanie uprawnień decyzyjnych na wyższych szczeblach może wynikać z tego, że:

• organizacja dysponuje ograniczonymi rezerwami.
• organizacja znajduje się w sytuacji kryzysowej (przełomu),
• kierownictwu brakuje czasu na kolektywne podejmowanie decyzji,
• organizacja musi się koncentrować na wybranych obszarach działalności,
• organizacja działa w specyficznym otoczeniu wewnętrznym i zewnętrznym (np. armia, zakład karny).

Decentralizacja w organizacji jest procesem delegowania uprawnień decyzyjnych na niższe szczeble zarządzania. Odciąża ona w szczególności naczelne kierownictwo organizacji, podnosi sprawność i elastyczność podejmowania decyzji, a także zwiększa motywację i odpowiedzialność za wykonywane zadania na niższych szczeblach organizacji. Decentralizacja jest przydatna tylko w takim stopniu, w jakim przyczynia się do sprawnego realizowania celów organizacji. Zbyt daleko posunięta decentralizacja może prowadzić do dezorganizacji lub utraty kontroli.

Z zastosowaną w organizacji centralizacją bądź decentralizacją wiążą się zagadnienia dotyczące delegowania uprawnień. Jest to powierzanie przez kierowników części swoich obowiązków i uprawnień członkom organizacji znajdującym się na niższym szczeblu zarządzania. Delegowanie przez przełożonych władzy na rzecz podwładnych jest koniecznością dla sprawnego funkcjonowania każdej organizacji, gdyż żaden przełożony nie jest w stanie osobiście wykonać lub w pełni nadzorować wszystkich jej zadań. Delegowanie uprawnień jest ściśle związane ze stylami kierowania oraz udziałem pracowników w zarządzaniu [3] .

W odniesieniu do firm funkcjonujących w sektorze przemysłów kreatywnych znajduje swoje zastosowanie przede wszystkim prawo podziału pracy oraz prawo harmonii, prowadzące do właściwego stosowania pracy zespołowej, będącej trzonem zarządzania projektami i zarządzania poprzez projekty.
Przypisy