« Powrót

Podrozdział 1. Z punktu widzenia potencjalnego wykonawcy



1. Warunki udziału w postępowaniu i sposób ich udokumentowania

Organy władzy publicznej corocznie dokonują szeregu zakupów dóbr i usług potrzebnych do ich prawidłowego funkcjonowania i wykonywania powierzonych im zadań za pomocą tzw. zamówień publicznych. Z dostępnych danych statystycznych[1] wynika, że w ostatnich latach znacznie zwiększyła się wartość udzielanych zamówień publicznych.

Sektor zamówień publicznych stanowi jeden z bardzo istotnych elementów rynkowych, dlatego też o zamówienia takie coraz częściej ubiegają się również wykonawcy wchodzący w skład sektora kreatywnego.

Ponieważ zamówienia udzielane są przez podmioty publiczne i finansowane są ze środków publicznych, wybór wykonawcy związany jest z obowiązkiem stosowania określonych procedur. Ich celem jest wybór najkorzystniejszej oferty na wykonanie usług, robót budowlanych lub dostarczenie towarów. W związku z powyższym wykonawca, by mógł ubiegać się o udzielenie zamówienia publicznego, musi spełnić szereg wymogów nałożonych przez ustawę – Prawo zamówień publicznych[2] (dalej zwana ustawą pzp).

Zamówienia publiczne są to umowy odpłatne zawierane między zamawiającym a wykonawcą, których przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane. Ustawy pzp nie stosuje się do zamówień, których wartość nie przekracza wyrażonej w złotych równowartości kwoty 14 000 euro, co zgodnie z kursem ogłoszonym w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów[3] , który wynosi 4,2249 zł, jest równoznaczne zamówieniom do kwoty 59 148,60 zł. Poniżej tej wartości do udzielania zamówień stosowane są najczęściej wewnętrzne przepisy danego podmiotu zainteresowanego udzieleniem zamówienia publicznego. Prawo zamówień publicznych wskazuje również szereg innych okoliczności, w których nie stosuje się ustawy (m.in. art. 4, 4b i 5 ustawy pzp).

2. Strony umowy

W toku postępowania o zamówienie publiczne występują dwa typy podmiotów: zamawiający oraz wykonawcy.

Uwaga:
Zamawiającym jest podmiot, który na podstawie ustawy pzp jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania o zamówienie publiczne.

Ustawa wskazuje na pięć podstawowych grup podmiotów, które są zobowiązane do prowadzenia postępowań o zamówienie publiczne.
W pierwszej grupie zamawiających ustawodawca określił podmioty państwowe podległe zarówno administracji rządowej, jak i szeroko pojętej administracji samorządowej. W świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy pzp w grupie tej wskazać można jednostki sektora finansów publicznych w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych[4] wymienione enumeratywnie w art. 9 tejże ustawy. Są to: organy władzy publicznej, w tym organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej i ochrony prawa oraz sądy i trybunały, jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki, jednostki budżetowe, samorządowe zakłady budżetowe, agencje wykonawcze, instytucje gospodarki budżetowej, państwowe fundusze celowe, Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzane przez niego fundusze oraz Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Narodowy Fundusz Zdrowia, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, uczelnie publiczne, Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne, państwowe i samorządowe instytucje kultury oraz państwowe instytucje filmowe oraz inne państwowe lub samorządowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem przedsiębiorstw, instytutów badawczych, banków i spółek prawa handlowego[5] . Ponadto do grupy tej zaliczyć należy, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy pzp, także inne niż określone w ustawie o finansach publicznych państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej.

Druga grupa obejmuje osoby prawne prawa publicznego spoza sektora finansów publicznych utworzone w szczególnym celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, niemające charakteru przemysłowego ani handlowego z zastrzeżeniem, że osoba taka spełnia jeden z następujących warunków:
– jest finansowana, w całości lub w przeważającej części, przez organy państwowe, organy samorządowe lub inne instytucje prawa publicznego lub też organy te posiadają ponad połowę udziałów albo akcji;
– podlega nadzorowi w odniesieniu do zarządu instytucji;
– ponad połowę składu jej organu kierowniczego, zarządzającego lub nadzorczego stanowią osoby mianowane przez organy państwowe, samorządowe lub inne instytucje prawa publicznego[6] .
W praktyce będą to jednostki zaspokajające w sposób ciągły potrzeby zbiorowe na rzecz ludności, a głównym ich celem nie jest dążenie do maksymalizacji zysków, czym różnią się od podmiotów komercyjnych.

Trzecia grupa to podmioty wykonujące działalność użyteczności publicznej w obrębie siedmiu sektorów:
– poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania gazu ziemnego, ropy naftowej oraz jej naturalnych pochodnych, węgla brunatnego, węgla kamiennego i innych paliw stałych;
– zarządzania lotniskami, portami morskimi lub śródlądowymi oraz ich udostępniania przewoźnikom powietrznym, morskim i śródlądowym;
– tworzenia sieci przeznaczonych do świadczenia publicznych usług związanych z produkcją, przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej, gazu lub ciepła lub dostarczania energii elektrycznej, gazu albo ciepła do takich sieci lub kierowania takimi sieciami;
– tworzenia sieci przeznaczonych do świadczenia publicznych usług związanych z produkcją lub dystrybucją wody pitnej lub dostarczania wody pitnej do takich sieci lub kierowania takimi sieciami;
– obsługi sieci świadczących publiczne usługi w zakresie transportu kolejowego, tramwajowego, trolejbusowego, koleją linową lub przy użyciu systemów automatycznych;
– obsługi sieci świadczących publiczne usługi w zakresie transportu autobusowego;
– świadczenia usług pocztowych;
gdy działalność ta jest wykonywana na podstawie praw szczególnych lub wyłącznych albo jeżeli podmioty państwowe lub osoby prawa publicznego wywierają na nie dominujący wpływ, w szczególności poprzez finansowanie w ponad 50%, posiadanie ponad połowy udziałów albo akcji, posiadanie ponad połowy głosów wynikających z udziałów albo akcji, sprawowanie nadzoru nad organem zarządzającym, lub też mają prawo do powoływania ponad połowy składu organu zarządzającego.

Na marginesie wskazać należy, że prawami szczególnymi lub wyłącznymi w rozumieniu tego przepisu są prawa przyznane w drodze ustawy lub decyzji administracyjnej, polegające na zastrzeżeniu wykonywania określonej działalności dla jednego lub większej liczby podmiotów, jeżeli spełnienie określonych odrębnymi przepisami warunków uzyskania takich praw nie powoduje obowiązku ich przyznania. Zatem prawem wyłącznym jest środek podjęty przez państwo członkowskie w ramach wykonywania władzy publicznej, którego wyłączność jest przyznana na mocy jakiegokolwiek instrumentu prawnego na korzyść jednego przedsiębiorcy lub ograniczonej grupy przedsiębiorców[7] .

Kolejna grupa podmiotów zobowiązana do stosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych wskazana została w art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy pzp, wedle którego każdy podmiot zobowiązany jest do udzielania zamówień w trybie ustawy, jeżeli:
– ponad 50% wartości udzielanego przez nie zamówienia jest finansowane ze środków publicznych lub przez podmioty, o których mowa w pkt 1–3a;
– wartość zamówienia jest równa lub przekracza kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 tejże ustawy;
– przedmiotem zamówienia są roboty budowlane obejmujące wykonanie czynności w zakresie inżynierii lądowej lub wodnej, budowy szpitali, obiektów sportowych, rekreacyjnych lub wypoczynkowych, budynków szkolnych, budynków szkół wyższych lub budynków wykorzystywanych przez administrację publiczną lub usługi związane z takimi robotami budowlanymi.

Ostatnia, piąta grupa podmiotów została wyodrębniona w związku z wejściem w życie ustawy o koncesji na roboty budowlane lub usługi[8] . W świetle art. 3 ust. 3 ustawy pzp ustawę tę stosuje się do udzielania zamówień przez podmioty, z którymi zawarto umowę koncesji na roboty budowlane w zakresie, w jakim udzielają zamówienia w celu jej wykonania.

Drugą stroną umowy w sprawie udzielenia zamówienia publicznego jest wykonawca, tj. osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która ubiega się o udzielenie zamówienia publicznego i złożyła ofertę lub zawarła umowę w sprawie zamówienia publicznego[9] .

Uwaga:
Przepisy ustawy pzp nie nakładają obowiązku dopuszczania do postępowania jedynie przedsiębiorców – chociaż w praktyce to oni najczęściej są wykonawcami zamówienia publicznego. Wykonawcy mają również prawo do wspólnego ubiegania się o zamówienie publiczne, tworząc tzw. konsorcjum. W takiej sytuacji powinni ustanowić pełnomocnika do reprezentowania ich w postępowaniu. Pełnomocnikiem może być jeden z wykonawców lub inny podmiot, któremu wykonawcy udzielą stosownego pełnomocnictwa. Do wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia publicznego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wykonawcy.

Pamiętaj:
Jeżeli oferta wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia publicznego zostanie wybrana, zamawiający może żądać, przed zawarciem umowy w sprawie udzielenia zamówienia publicznego, umowy regulującej współpracę wykonawców. Taką umową z reguły będzie umowa konsorcjum. Jej istota przejawia się w zobowiązaniu uczestników do współdziałania dla osiągnięcia wspólnego celu poprzez podejmowanie oznaczonych w umowie działań. Celem tym może być wspólne ubieganie się o zamówienie publiczne, a następnie jego realizacja.
Wykonawcy wspólnie ubiegający się o zamówienie ponoszą solidarną odpowiedzialność za wykonanie umowy w sprawie zamówienia publicznego i wniesienie zabezpieczenia należytego wykonania umowy.

3. Warunki udziału w postępowaniu

W świetle art. 22 ust. 1 ustawy pzp o udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy spełniają warunki, dotyczące:
1) posiadania uprawnień do wykonywania określonej działalności lub czynności, jeżeli przepisy prawa nakładają obowiązek ich posiadania;
2) posiadania wiedzy i doświadczenia;
3) dysponowania odpowiednim potencjałem technicznym oraz osobami zdolnymi do wykonania zamówienia;
4) sytuacji ekonomicznej i finansowej.
Zamawiający może zastrzec w ogłoszeniu o zamówieniu, że o udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wyłącznie wykonawcy, u których ponad 50% zatrudnionych pracowników stanowią osoby niepełnosprawne w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych lub właściwych przepisów państw członkowskich Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Od warunków udziału w postępowaniu należy odróżnić opis sposobu dokonywania oceny spełniania warunków. Ponieważ ustawą – Prawo zamówień publicznych objęte są bardzo różne zamówienia, nie może ona określać szczegółowo warunków merytorycznych, jakie winni spełniać wykonawcy. Tym samym określone przez ustawodawcę w sposób generalny warunki muszą podlegać konkretyzacji w danym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego[10] . Konkretyzacji spełniania warunków udziału w postępowaniu służy opis dokonywania jego oceny. Opis ten polega na określaniu przez zamawiającego przejrzystych przesłanek, np. kryteriów, jakimi będzie się kierował przy podejmowaniu decyzji dotyczących spełniania warunków wskazanych w art. 22 ust. 1 ustawy pzp.

Opis sposobu dokonywania oceny spełnienia warunków jest, po pierwsze, obowiązkiem zamawiającego wynikającym z ustawy pzp, a jego brak stwarzałby możliwość podejmowania przez zamawiającego decyzji arbitralnych. Po drugie, służy również wykonawcom w realizowaniu ich funkcji kontrolnej, tj. oceny prawidłowego przebiegu postępowania, w tym czynności zamawiającego związanych z oceną spełniania warunków udziału w postępowaniu. Realizację tej funkcji umożliwia ustawa, której celem jest zapewnienie prawidłowości, przejrzystości działań zamawiającego i uniemożliwienie niczym nieograniczonej swobody w zakresie zamówień publicznych.

Uwaga:
Opis sposobu dokonywania oceny spełniania warunków udziału w postępowaniu powinien być sformułowany w sposób obiektywny, podyktowany np. zakresem czy też zaawansowaniem technologicznym zamówienia publicznego. Jeżeli wykonawca sam nie spełnia warunków udziału w postępowaniu, stosownie do art. 23 ust. 1 ustawy pzp, może wspólnie z innym wykonawcą ubiegać się o udzielenie zamówienia publicznego. Do takich wykonawców stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące jednego wykonawcy. Oznacza to, że przy dokonywaniu oceny spełniania warunków udziału w postępowaniu wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie publiczne zamawiający jest obowiązany brać pod uwagę i sumować ich potencjały.

Ustawa pzp wskazuje ponadto zamknięty katalog przesłanek, których zaistnienie zobowiązuje zamawiającego do wykluczenia wykonawcy z postępowania. Zamawiający zobowiązany jest więc zweryfikować, czy wykonawcy składający oferty nie podlegają wyłączeniu w postępowaniu.
Uwaga:
W świetle art. 24 ustawy pzp z postępowania o udzielenie zamówienia wyklucza się:
– wykonawców, którzy wyrządzili szkodę, nie wykonując zamówienia lub wykonując je nienależycie, lub zostali zobowiązani do zapłaty kary umownej, jeżeli szkoda ta lub obowiązek zapłaty kary umownej wynosiły nie mniej niż 5% wartości realizowanego zamówienia i zostały stwierdzone orzeczeniem sądu, które uprawomocniło się w okresie trzech lat przed wszczęciem postępowania;
– wykonawców, z którymi dany zamawiający rozwiązał albo wypowiedział umowę w sprawie zamówienia publicznego albo odstąpił od umowy w sprawie zamówienia publicznego, z powodu okoliczności, za które wykonawca ponosi odpowiedzialność, jeżeli rozwiązanie albo wypowiedzenie umowy, albo odstąpienie od niej nastąpiło w okresie trzech lat przed wszczęciem postępowania, a wartość niezrealizowanego zamówienia wyniosła co najmniej 5% wartości umowy;
– wykonawców, w stosunku do których otwarto likwidację lub których upadłość ogłoszono, z wyjątkiem wykonawców, którzy po ogłoszeniu upadłości zawarli układ zatwierdzony prawomocnym postanowieniem sądu, jeżeli układ nie przewiduje zaspokojenia wierzycieli przez likwidację majątku upadłego;
– wykonawców, którzy zalegają z uiszczeniem podatków, opłat lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, z wyjątkiem przypadków, gdy uzyskali oni przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie, rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu;
– osoby fizyczne, które prawomocnie skazano za przestępstwo popełnione w związku z postępowaniem o udzielenie zamówienia, przestępstwo przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, przestępstwo przeciwko środowisku, przestępstwo przekupstwa, przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu lub inne przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, a także za przestępstwo skarbowe lub przestępstwo udziału w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego;
– spółki jawne, których wspólnika prawomocnie skazano za przestępstwo popełnione w związku z postępowaniem o udzielenie zamówienia, przestępstwo przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, przestępstwo przeciwko środowisku, przestępstwo przekupstwa, przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu lub inne przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, a także za przestępstwo skarbowe lub przestępstwo udziału w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego;
– spółki partnerskie, których partnera lub członka zarządu prawomocnie skazano za przestępstwo popełnione w związku z postępowaniem o udzielenie zamówienia, przestępstwo przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, przestępstwo przeciwko środowisku, przestępstwo przekupstwa, przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu lub inne przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, a także za przestępstwo skarbowe lub przestępstwo udziału w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego;
– spółki komandytowe oraz spółki komandytowo-akcyjne, których komplementariusza prawomocnie skazano za przestępstwo popełnione w związku z postępowaniem o udzielenie zamówienia, przestępstwo przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, przestępstwo przeciwko środowisku, przestępstwo przekupstwa, przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu lub inne przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, a także za przestępstwo skarbowe lub przestępstwo udziału w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego;
– osoby prawne, których urzędującego członka organu zarządzającego prawomocnie skazano za przestępstwo popełnione w związku z postępowaniem o udzielenie zamówienia, przestępstwo przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, przestępstwo przeciwko środowisku, przestępstwo przekupstwa, przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu lub inne przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, a także za przestępstwo skarbowe lub przestępstwo udziału w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego;
– podmioty zbiorowe, wobec których sąd orzekł zakaz ubiegania się o zamówienia na podstawie przepisów o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary;
– wykonawców będących osobami fizycznymi, które prawomocnie skazano za przestępstwo, o którym mowa w art. 9 lub art. 10 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – przez okres jednego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku;
– wykonawców będących spółką jawną, spółką partnerską, spółką komandytową, spółką komandytowo-akcyjną lub osobą prawną, których odpowiednio wspólnika, partnera, członka zarządu, komplementariusza lub urzędującego członka organu zarządzającego prawomocnie skazano za przestępstwo, o którym mowa w art. 9 lub art. 10 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – przez okres jednego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku.

Ponadto zamawiający zobowiązany jest wykluczyć z postępowania również wykonawców, którzy:
– wykonywali bezpośrednio czynności związane z przygotowaniem prowadzonego postępowania, z wyłączeniem czynności wykonywanych podczas dialogu technicznego, lub posługiwali się w celu sporządzenia oferty osobami uczestniczącymi w dokonywaniu tych czynności, chyba że udział tych wykonawców w postępowaniu nie utrudni uczciwej konkurencji;
– nie wnieśli wadium do upływu terminu składania ofert, na przedłużony okres związania ofertą lub w terminie wyznaczonym przez zamawiającego, albo nie zgodzili się na przedłużenie okresu związania ofertą;
– złożyli nieprawdziwe informacje mające wpływ lub mogące mieć wpływ na wynik prowadzonego postępowania;
– nie wykazali spełniania warunków udziału w postępowaniu;
– należąc do tej samej grupy kapitałowej, w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, złożyli odrębne oferty lub wnioski o dopuszczenie do udziału w tym samym postępowaniu, chyba że wykażą, że istniejące między nimi powiązania nie prowadzą do zachwiania uczciwej konkurencji pomiędzy wykonawcami w postępowaniu o udzielenie zamówienia.

4. Jakich dokumentów może żądać zamawiający na potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu

Zamawiający żąda od wykonawców dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu, jeżeli wartość zamówienia publicznego jest równa lub przekracza kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy pzp, natomiast może żądać dokumentów, jeżeli wartość zamówienia publicznego jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy pzp.

Zgodnie z art. 25 ustawy pzp w postępowaniu o udzielenie zamówienia zamawiający może żądać od wykonawców wyłącznie oświadczeń lub dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania. Oświadczenia lub dokumenty potwierdzające spełnianie:
1) warunków udziału w postępowaniu;
2) przez oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane wymagań określonych przez zamawiającego;
zamawiający wskazuje w ogłoszeniu o zamówieniu, specyfikacji istotnych warunków zamówienia lub zaproszeniu do składania ofert.

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane[11] , wymienia między innymi dokumenty podmiotowe, jakich zamawiający może żądać, ograniczając w tym zakresie swobodę zamawiającego.

Pamiętaj:
Zamawiającemu nie wolno wymagać złożenia dokumentu, który nie został wymieniony w rozporządzeniu lub zawierającego więcej informacji, niż określono w tym akcie prawnym. Konsekwentnie nie wolno zamawiającemu stawiać warunków, na których potwierdzenie wykonawca musiałby złożyć inny dokument niż wymieniony w rozporządzeniu.

Ponadto zamawiający ma obowiązek żądać od wykonawcy dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu, jeżeli wartość zamówienia jest równa lub przekracza kwoty, od których jest uzależniony obowiązek przekazywania ogłoszeń Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, mając na względzie obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa Unii Europejskiej, tzw. „progi unijne”[12] . Jeżeli wartość zamówienia jest mniejsza od określonych „progów unijnych”, zamawiający może, lecz nie musi, żądać dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu[13] .

Uwaga:
Każdy wykonawca powinien spełniać warunki udziału w postępowaniu określone przez zamawiającego i to na wykonawcy spoczywa ciężar udowodnienia faktu spełnienia wszystkich warunków. Sposobem udowodnienia spełniania warunków udziału w postępowaniu są dokumenty składane przez wykonawców oraz oświadczenia o spełnianiu tych warunków.

Oświadczenie o spełnianiu warunków udziału w postępowaniu ma charakter obligatoryjny. Wykonawca jest obowiązany do złożenia oświadczenia niezależnie od wartości zamówienia publicznego. Przepisy ustawy pzp nie nakładają obowiązku złożenia oświadczenia o spełnianiu warunków udziału w postępowaniu wedle ustawowo określonej formuły. Przyjmuje się, że treść oświadczenia o spełnianiu warunków udziału w postępowaniu powinna odnosić się do treści przepisu art. 22 ust. 1 ustawy pzp.

Uwaga:
W celu oceny spełniania przez wykonawcę warunków, o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy pzp, zamawiający może żądać następujących dokumentów:
1) potwierdzających posiadanie uprawnień do wykonywania określonej działalności lub czynności, jeżeli przepisy prawa nakładają obowiązek ich posiadania, w szczególności koncesji, zezwolenia lub licencji;
2) wykazu robót budowlanych wykonanych w okresie ostatnich pięciu lat przed upływem terminu składania ofert albo wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, wraz z podaniem ich rodzaju i wartości, daty i miejsca wykonania oraz z załączeniem dowodów dotyczących najważniejszych robót, określających, czy roboty te zostały wykonane w sposób należyty oraz wskazujących, czy zostały wykonane zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i prawidłowo ukończone;
3) wykazu wykonanych, a w przypadku świadczeń okresowych lub ciągłych również wykonywanych, głównych dostaw lub usług, w okresie ostatnich trzech lat przed upływem terminu składania ofert albo wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, wraz z podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i podmiotów, na rzecz których dostawy lub usługi zostały wykonane, oraz z załączeniem dowodów, czy zostały wykonane lub są wykonywane należycie;
4) wykazu narzędzi, wyposażenia zakładu i urządzeń technicznych dostępnych wykonawcy usług lub robót budowlanych w celu wykonania zamówienia wraz z informacją o podstawie do dysponowania tymi zasobami;
5) opisu urządzeń technicznych oraz środków organizacyjno-technicznych zastosowanych przez wykonawcę dostaw lub usług w celu zapewnienia jakości oraz opisu zaplecza naukowo-badawczego posiadanego przez wykonawcę lub które będzie pozostawało w jego dyspozycji;
6) oświadczenia na temat wielkości średniego rocznego zatrudnienia u wykonawcy usług lub robót budowlanych oraz liczebności personelu kierowniczego w okresie ostatnich trzech lat przed upływem terminu składania ofert albo wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, a w przypadku gdy okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie;
7) wykazu osób, które będą uczestniczyć w wykonywaniu zamówienia, w szczególności odpowiedzialnych za świadczenie usług, kontrolę jakości lub kierowanie robotami budowlanymi, wraz z informacjami na temat ich kwalifikacji zawodowych, doświadczenia i wykształcenia niezbędnych do wykonania zamówienia, a także zakresu wykonywanych przez nie czynności, oraz informacją o podstawie do dysponowania tymi osobami;
8) oświadczenia, że osoby, które będą uczestniczyć w wykonywaniu zamówienia, posiadają wymagane uprawnienia, jeżeli ustawy nakładają obowiązek ich posiadania;
9) sprawozdania finansowego albo jego części, a jeżeli podlega ono badaniu przez biegłego rewidenta zgodnie z przepisami o rachunkowości, również z opinią odpowiednio o badanym sprawozdaniu albo jego części, a w przypadku wykonawców niezobowiązanych do sporządzania sprawozdania finansowego innych dokumentów określających obroty oraz zobowiązania i należności – za okres nie dłuższy niż ostatnie trzy lata obrotowe, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – za ten okres;
10) informacji banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej potwierdzającej wysokość posiadanych środków finansowych lub zdolność kredytową wykonawcy, wystawionej nie wcześniej niż trzy miesiące przed upływem terminu składania ofert albo składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia;
11) opłaconej polisy, a w przypadku jej braku innego dokumentu potwierdzającego, że wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia.

Uwaga:
Dowodami na wykonanie robót budowlanych, dostaw lub usług jest poświadczenie. W odniesieniu do nadal wykonywanych dostaw lub usług okresowych lub ciągłych poświadczenie powinno być wydane nie wcześniej niż na trzy miesiące przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo ofert. Jeżeli z uzasadnionych przyczyn o obiektywnym charakterze wykonawca nie jest w stanie uzyskać takiego poświadczenia, dokumentem potwierdzającym realizację zamówień na roboty budowlane mogą być inne dokumenty, natomiast w przypadku zamówień na dostawy lub usługi – wystarczające jest oświadczenie wykonawcy.

W celu potwierdzenia, że oferowane roboty budowlane, dostawy lub usługi odpowiadają wymaganiom określonym przez zamawiającego, zamawiający może żądać w szczególności:
1) próbek, opisów lub fotografii produktów, które mają zostać dostarczone, których autentyczność musi zostać poświadczona przez wykonawcę na żądanie zamawiającego;
2) zaświadczenia niezależnego podmiotu uprawnionego do kontroli jakości potwierdzającego, że dostarczane produkty odpowiadają określonym normom lub specyfikacjom technicznym;
3) zaświadczenia niezależnego podmiotu zajmującego się poświadczaniem zgodności działań wykonawcy z normami jakościowymi, jeżeli zamawiający odwołują się do systemów zapewniania jakości opartych na odpowiednich normach europejskich;
4) zaświadczenia niezależnego podmiotu zajmującego się poświadczaniem zgodności działań wykonawcy z europejskimi normami zarządzania środowiskiem, jeżeli zamawiający wskazują środki zarządzania środowiskiem, które wykonawca będzie stosował podczas wykonywania zamówienia na roboty.

Z kolei potwierdzeniem wykazania braku podstaw do wykluczenia z postępowania o udzielenie zamówienia wykonawcy w okolicznościach, o których mowa w art. 24 ust. 1 ustawy pzp, są następujące dokumenty:
1) oświadczenie o braku podstaw do wykluczenia;
2) aktualny odpis z właściwego rejestru lub z centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej, jeżeli odrębne przepisy wymagają wpisu do rejestru lub ewidencji, wystawiony nie wcześniej niż sześć miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert;
3) aktualne zaświadczenie właściwego naczelnika urzędu skarbowego potwierdzające, że wykonawca nie zalega z opłacaniem podatków, lub zaświadczenie, że uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie lub rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu – wystawione nie wcześniej niż trzy miesiące przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert;
4) aktualne zaświadczenie właściwego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego potwierdzające, że wykonawca nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenia zdrowotne i społeczne, lub potwierdzenie, że uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie lub rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu – wystawione nie wcześniej niż trzy miesiące przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert;
5) aktualna informacja z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 4–8 ustawy, wystawiona nie wcześniej niż sześć miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert;
6) aktualna informacja z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 9 ustawy, wystawiona nie wcześniej niż sześć miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert;
7) w przypadku zamówień innych niż zamówienia w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa oraz zamówień sektorowych – aktualna informacja z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 10 i 11 ustawy, wystawiona nie wcześniej niż sześć miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert.

Powyższe dokumenty zamawiający zobowiązany jest żądać od wykonawców, gdy wartość zamówienia jest równa lub przekracza kwoty określone na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy pzp, jeżeli natomiast wartość zamówienia nie przekracza ww. kwot – zamawiający może, lecz nie musi, żądać wskazanych dokumentów.
Dodatkowo zaznaczyć należy, że rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2013 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane, wprowadza szczegółowe regulacje w zakresie wymaganych dokumentów, w przypadku gdy wykonawca posiada siedzibę lub miejsce zamieszkania poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również w przypadku zamówień sektorowych oraz zamówień w zakresie obronności i bezpieczeństwa państwa.

5. Forma składanych dokumentów

Dokumenty są składane w formie oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem przez wykonawcę. W przypadku składania elektronicznych dokumentów powinny być one opatrzone przez wykonawcę bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu.

Uwaga:
Zamawiający może żądać przedstawienia oryginału lub notarialnie poświadczonej kopii dokumentu wyłącznie wtedy, gdy złożona przez wykonawcę kopia dokumentu jest nieczytelna lub budzi wątpliwości co do jej prawdziwości.
Wykonawca powinien pamiętać o tym, że dokumenty sporządzone w języku obcym powinny być składane wraz z tłumaczeniem na język polski, poświadczonym przez wykonawcę. Tłumaczenie nie jest wymagane, jedynie gdy zamawiający wyraził zgodę na złożenie dokumentów w jednym z języków powszechnie używanych w handlu międzynarodowym lub języku kraju, w którym zamówienie jest udzielane.

Przypisy
Bibliografia
Wykaz zalecanej literatury:
1) M. Bielikow, Warunki udziału w postępowaniu oraz sposób oceny ich spełnienia w świetle ustawy – Prawo zamówień publicznych, „Finanse Komunalne”, nr 3/2011.
2) A. Elżanowska, M. Śledziewska, Prawo zamówień publicznych, Wydawnictwo C.H. Beck. Warszawa 2007.
3) Zamówienia publiczne w orzecznictwie. Wybrane zagadnienia, A. Gawrońska-Baran, A. Hryc-Ląd, K. Saja, M. Śledziewska, Wydawnictwo Wiedza i Praktyka, Warszawa 2011.
4) Prawo zamówień publicznych: komentarz, red. M. Stachowiak, J. Jerzykowski, W. Dzierżanowski, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2007.
5) A. Sołtysińska, Europejskie prawo zamówień publicznych: komentarz, Wydawnictwo Zakamycze, Kraków 2006.

Lista adresów internetowych tematycznie związanych z artykułem:
1) http://www.uzp.gov.pl – oficjalna strona Urzędu Zamówień Publicznych, informacje związane z udzielaniem zamówień publicznych, w tym wytyczne, orzecznictwo KIO, interpretacje przepisów ustawy pzp, publikacje UZP.
2) http://www.noweprzetargi.pl – serwis prezentujący bieżące zmiany ustawy pzp, doradztwo i orzecznictwo w zakresie udzielania zamówień publicznych, wyszukiwarka wyroków KIO.
3) http://www.portalzp.pl/porady/porada/jak-przygotowac-opis-sposobu-dokonania-oceny-spelniania-warunkow-udzialu-w-postepowaniu-1044099/ – informacje na temat opisu sposobu dokonywania oceny spełniania warunków udziału w postępowaniu.
4) http://gazeta-msp.pl/?id=pokaz_artykul&indeks_artykulu=1649 – przykładowe naruszenia warunków udziału w postępowaniu.
5) http://www.zamowienia.cofala.pl/odwolanie-od-opisu-warunkow-udzialu-w-postepowaniu – orzecznictwo dotyczące błędnie sporządzonego opisu warunków udziału w postępowaniu.